آبتاب– گیاهان دارویی اگر درست خشک و نگهداری نشوند، نهتنها خواص درمانی خود را از دست میدهند، بلکه ممکن است به دلیل رطوبت، کپک و آلودگی به میکروبها و حشرات، برای سلامت مضر شوند. نخستین گام، خشک کردن کامل و صحیح است؛ برگها و گلها را در لایه نازک و در سایه، جای خشک و دارای تهویه خوب قرار دهید و ریشهها را پس از شستوشو به صورت خلال یا قطعات کوچک خشک کنید.
خشککردن در آفتاب مستقیم یا دمای بسیار بالا، اسانسها و ترکیبات مؤثر را از بین میبرد. گیاه باید پیش از انبار شدن کاملاً خشک شده باشد، بهطوری که برگها به راحتی خرد شوند و ریشهها شکننده باشند؛ انبار کردن گیاه نیمهخشک، زمینهساز کپک و فساد است.
برای نگهداری، بهترین انتخاب ظرف شیشهای تیره با درب محکم است. ظرف شیشهای روشن را در کاغذ تیره بپیچید یا در کابینت تاریک بگذارید. کیسههای پلاستیکی برای نگهداری طولانیمدت مناسب نیستند، زیرا بخار آب را در خود حبس میکنند و باعث نمزدگی میشوند.
گیاهان خشک را دور از نور مستقیم، گرما، رطوبت و بخار آشپزخانه نگه دارید؛ محل مناسب، کابینت خشک و خنک با دمای کمتر از حدود ۲۵ درجه و دور از اجاق گاز، سینک ظرفشویی و سماور است. ظرفها را از مواد شیمیایی، شویندهها و آفتکشها دور نگه دارید و از دسترس کودکان و حیوانات خانگی خارج کنید.
برچسبگذاری را جدی بگیرید: روی هر ظرف نام گیاه، بخش مورد استفاده (برگ، گل، ریشه یا دانه)، تاریخ خرید یا برداشت و منبع تهیه را بنویسید. گیاهان را به صورت کامل نگه دارید و تا زمان مصرف آسیاب یا پودر نکنید، زیرا پودر شدن، سطح تماس با هوا را زیاد کرده و خواص را زودتر کاهش میدهد.
برای گیاهان خشک معمولی، قرار دادن در یخچال لازم نیست و حتی میتواند رطوبت ایجاد کند؛ اما اگر رطوبت محیط بسیار بالاست، ظرف کاملاً بسته و خشک را در بخش خنک و خشک یخچال بگذارید. دانهها را میتوان برای نگهداری بلندمدت در ظرف بسته و بدون رطوبت در فریزر قرار داد. عرقهای گیاهی را در جای خنک و تاریک و پس از باز شدن در یخچال نگه دارید و روغنهای گیاهی را در شیشه تیره، دربسته و دور از نور و گرما قرار دهید.
مدت نگهداری بسته به نوع گیاه متفاوت است: برگها و گلهای خشک معمولاً شش تا دوازده ماه، ریشهها و پوستها یک تا دو سال و دانهها دو تا سه سال قابل نگهداری هستند، اما در همه موارد، گیاه تازه و بهموقع خشکشده خواص بیشتری دارد. اگر گیاه بوی نامطبوع یا کپکزده گرفت، رنگ آن بهطور غیرعادی تغییر کرد، لکههای سیاه یا سفید روی آن ظاهر شد یا حشرات ریز در آن دیده شد، آن را دور بریزید و از مصرف آن خودداری کنید؛ شستن یا جدا کردن بخش کپکزده کافی نیست، زیرا سموم قارچی ممکن است در تمام گیاه پخش شده باشند.
دمنوش دمکرده را بیش از چند ساعت در دمای اتاق و بیش از ۲۴ ساعت در یخچال نگه ندارید. گیاهان تازه را نیز در کیسه دارای منفذ یا ظرف باز در یخچال و تنها برای چند روز نگه دارید. در نهایت، نگهداری صحیح، بخشی از ایمنی گیاهدرمانی است و مصرف گیاهانی که از منبع مطمئن تهیه و بهدرستی نگهداری نشدهاند، توصیه نمیشود؛ بهویژه در بارداری، شیردهی، بیماریهای کبدی و کلیوی و مصرف داروهای تجویزی، پیش از استفاده از گیاه دارویی با پزشک یا داروساز مشورت کنید.