آبتاب– بهارنارنج، شکوفه‌های سفید و معطر درخت نارنج، از دیرباز در طب سنتی ایران به عنوان آرام‌بخش، ضداضطراب و تقویت‌کننده قلب شناخته می‌شده است، اما در سال‌های اخیر شواهد بالینی معتبری منتشر شده که این کاربرد سنتی را با روش‌های علمی امروزی تأیید می‌کند.
قوی‌ترین این شواهد، یک مرور سیستماتیک و فراتحلیل است که هفت کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده را با مجموع ۶۶۶ شرکت‌کننده بررسی کرده و نشان داده است که استنشاق رایحه بهارنارنج (چه به شکل اسانس و چه روغن نرولی) به طور معنی‌داری اضطراب را در مقایسه با گروه کنترل کاهش می‌دهد، با اختلاف میانگین ۱۲.۴۵- واحد (فاصله اطمینان ۹۵٪: ۲۰.۹۰- تا ۳.۹۹-، p=۰.۰۰۴).
این کاهش در مطالعاتی که بر جمعیت‌های مختلف از بیماران تحت جراحی و آنژیوگرافی گرفته تا افراد مضطرب انجام شده، مشاهده شده است. یک کارآزمایی بالینی ایرانی نیز که در سال ۲۰۲۵ بر روی ۶۰ بیمار تحت همودیالیز انجام شد، نشان داد استنشاق ۲۰ دقیقه‌ای رایحه بهارنارنج پیش از تعبیه کاتتر ورید مرکزی، به کاهش اضطراب این بیماران کمک می‌کند.
همچنین، یک مرور سیستماتیک دیگر که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد، تأکید کرد که بهارنارنج می‌تواند اضطراب و افسردگی دوران بارداری را کاهش دهد، کیفیت خواب را بهبود بخشد، تهوع و استفراغ بارداری و شیمی‌درمانی را تسکین دهد و حتی رضایت جنسی را در زنان شیرده و یائسه افزایش دهد.
فراتر از آرامش اعصاب، شواهد جدیدی نشان می‌دهد که بهارنارنج ممکن است بر متابولیسم بدن نیز اثر بگذارد. در یک مطالعه حیوانی، مصرف بهارنارنج به همراه تمرین تناوبی با افزایش بیان ژن‌هایی همراه بود که به بهبود حساسیت به انسولین در بافت کبد کمک می‌کنند و محققان احتمال می‌دهند ترکیبات فعال آن مانند نارنجین و نئوهسپریدین در این اثر نقش داشته باشند.
یک کارآزمایی بالینی دیگر نیز نشان داده بود که مصرف آب نارنج به مدت چهار هفته در بیماران دیابتی نوع دو، قند خون ناشتا را حدود ۹ درصد کاهش می‌دهد، بدون آنکه تغییری در کلسترول و تری‌گلیسرید آن‌ها ایجاد شود. البته این یافته‌ها هنوز در مراحل اولیه هستند و برای تأیید قطعی در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است.
با این حال، باید میان مصرف سنتی و بی‌خطر عرق یا دمنوش بهارنارنج با مکمل‌های غلیظ شده آن تفاوت قائل شد. بیشتر نگرانی‌های ایمنی مربوط به عصاره‌های غلیظ پوست یا میوه نارنج است که برای کاهش وزن به کار می‌روند و حاوی ترکیبی به نام سینفرین هستند؛ این ترکیب می‌تواند ضربان قلب را افزایش داده و فشار خون را بالا ببرد.
به همین دلیل، افرادی که فشار خون بالا، آریتمی قلبی، پرکاری تیروئید یا گلوکوم با زاویه بسته دارند، باید از مصرف این نوع مکمل‌ها پرهیز کنند. اما عرق و دمنوش بهارنارنج که به شکل سنتی مصرف می‌شود، در مقادیر متعارف معمولاً بی‌خطر تلقی می‌شود و سازمان غذا و داروی آمریکا نیز نارنج را در مقادیری که در غذاها یافت می‌شود، «عموماً ایمن شناخته‌شده» طبقه‌بندی کرده است. در دوران بارداری و شیردهی، اگرچه شواهد جدیدی از فواید آن در بارداری منتشر شده، اما بهتر است مصرف آن با نظر پزشک انجام شود، به‌ویژه اگر به شکل مکمل غلیظ باشد.
در واقع، بهارنارنج نمونه‌ای روشن از گیاهی است که تجربه چندصدساله طب سنتی و شواهد بالینی مدرن در مورد آن به هم رسیده‌اند. برای بهره‌مندی از اثرات آرام‌بخشی آن، استنشاق رایحه آن یا نوشیدن یک فنجان عرق یا دمنوش رقیق آن در ساعات پراسترس روز یا پیش از خواب، گزینه‌ای کم‌هزینه و در دسترس است. اما باید به خاطر داشت که این گیاه جایگزین درمان‌های استاندارد اختلالات اضطرابی یا بی‌خوابی شدید نیست و در صورت مصرف مکمل‌های غلیظ، آگاهی از محدودیت‌های ایمنی آن ضروری است.