آبتاب– بادرنجبویه که با نام علمی (Melissa officinalis) شناخته می‌شود و در طب سنتی ایران به عنوان تقویت‌کننده قلب و مغز، و کمک‌کننده به آرامش و نشاط مورد استفاده قرار می‌گرفته است. این گیاه که بومی مناطق مدیترانه‌ای و آسیای غربی است، امروزه نیز به دلیل خواص آرام‌بخشی و بهبود کیفیت خواب، در کانون توجه پژوهش‌های علمی قرار دارد. ترکیبات زیست‌فعال آن، به ویژه اسید رزمارینیک و اسانس‌های فرار، مسئول بسیاری از اثرات درمانی شناخته‌شده این گیاه هستند.
جدیدترین شواهد بالینی در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، اثرات قابل توجه بادرنجبویه بر کاهش استرس و بهبود خواب را تأیید کرده‌اند. یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی‌شده که در سال ۲۰۲۵ بر روی زنان نابارور تحت درمان لقاح آزمایشگاهی انجام شد، نشان داد که رایحه‌درمانی استنشاقی با اسانس بادرنجبویه به مدت دو هفته، به طور معنی‌داری استرس درک‌شده را در این زنان کاهش می‌دهد (p < ۰.۰۰۱).
همچنین، یک مطالعه کارآزمایی بالینی دیگر در سال ۲۰۲۵ بر روی بیماران تحت همودیالیز، تأثیر استنشاق اسانس بادرنجبویه را بر اضطراب و بار علائم این بیماران بررسی کرد و نتایج نشان داد که این مداخله، اضطراب و شدت علائمی مانند بی‌خوابی، نگرانی، عصبی بودن و گرفتگی عضلات را به طور قابل توجهی کاهش می‌دهد.
در حوزه بهبود کیفیت خواب نیز، یک مطالعه بالینی که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان داد که مصرف روزانه ۴۰۰ میلی‌گرم مکمل فسفولیپیدی بادرنجبویه به مدت سه هفته، کیفیت خواب را تا میزان ۳۰ درصد بهبود بخشیده و همچنین افسردگی را ۲۶ درصد، اضطراب را ۱۸ درصد و استرس را ۲۲ درصد کاهش داده است، بدون اینکه هیچ عارضه جانبی گزارش شود. یک مرور جامع در سال ۲۰۲۶ نیز تأکید کرده است که قابل‌اعتمادترین شواهد بالینی برای بادرنجبویه، مربوط به بهبود علائم اضطراب و استرس و کیفیت خواب است.
فراتر از این موارد، پژوهش‌ها پتانسیل‌های دیگری را نیز برای بادرنجبویه مطرح کرده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهند که این گیاه ممکن است در بهبود عملکرد شناختی و حافظه نیز نقش داشته باشد، هرچند برای تأیید قطعی این اثرات به شواهد قوی‌تری نیاز است. همچنین، مطالعات پیش‌بالینی، خواص آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و حتی پتانسیل ضدسرطانی را برای ترکیبات این گیاه گزارش کرده‌اند، اما این یافته‌ها هنوز در مراحل اولیه هستند و برای کاربرد بالینی به تحقیقات بیشتری نیاز دارند.
با وجود این خواص امیدوارکننده، مصرف بادرنجبویه نیز مانند هر گیاه دارویی دیگری باید با آگاهی همراه باشد. این گیاه به طور کلی ایمن و به خوبی تحمل می‌شود، اما در برخی افراد ممکن است باعث واکنش‌های آلرژیک خفیف یا ناراحتی گوارشی شود. همچنین، به دلیل اثرات آرام‌بخشی آن، مصرف همزمان با داروهای آرام‌بخش یا خواب‌آور ممکن است اثرات این داروها را تشدید کند. زنان باردار و شیرده و افرادی که داروهای خاصی مصرف می‌کنند، بهتر است قبل از استفاده منظم از بادرنجبویه با پزشک خود مشورت کنند. برای بهره‌مندی از خواص این گیاه، می‌توان از دمنوش برگ‌های خشک آن (یک تا دو قاشق چای‌خوری در آب جوش به مدت ۱۰ دقیقه) یا اسانس آن به صورت استنشاقی استفاده کرد، اما همواره باید اعتدال را رعایت کرد و از مصرف دوزهای بسیار بالا خودداری نمود.