آبتاب– بادام زمینی با وجود نامش، درختی نیست و در واقع یک حبوبات مغذی محسوب میشود که در سفرههای ایرانیان جایگاه ویژهای دارد.
در طب سنتی ایران، به عنوان طبع «گرم و تر» شناخته شده و از آن برای رفع ضعف عمومی، تقویت حافظه، درمان کمخونی و بهبود عملکرد گوارش استفاده میشده است. اما جدیدترین پژوهشهای علمی در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نشان دادهاند که این دانهی کوچک و پرخاصیت، فراتر از یک خوراکی انرژی زا، یک گنجینهی واقعی از ترکیبات زیستفعال است و میتواند در تقویت عملکرد مغز، بهبود سلامت قلب و عروق، کاهش التهاب و حتی افزایش طول عمر سلولها نقش مؤثری ایفا کند.
یکی از مهمترین و جدیدترین یافتههای علمی در مورد بادام زمینی، نتایج یک کارآزمایی بالینی تصادفیسازی شده است که در سال ۲۰۲۵ در مجلهی معتبر Clinical Nutrition منتشر شد.
در این مطالعه، سالمندان به مدت ۱۶ هفته روزانه بادام زمینی بوداده با پوست مصرف کردند و نتایج نشان داد که این مداخله، عملکرد عروق مغزی و حافظه را به طور قابل توجهی بهبود میبخشد. به گونهای که حافظه کلامی در یادآوری با تأخیر تا ۵.۸ درصد افزایش یافت و شرکتکنندگان به طور متوسط ۱.۴ کلمه بیشتر را پس از ۲۰ دقیقه به خاطر آوردند.
محققان این مطالعه را اولین شواهد بالینی میدانند که نشان میدهد مصرف منظم بادام زمینی میتواند به عنوان یک راهکار تغذیهای برای جوانسازی مغز و پیشگیری از زوال عقل در سالمندان عمل کند. در مطالعهی دیگری، مصرف بادام زمینی با افزایش طول تلومرها (کلاهکهای محافظ انتهای کروموزومها که نشاندهندهی سن بیولوژیکی سلولها هستند) در ارتباط بود و محققان آن را به عنوان یک راهکار مؤثر برای ارتقای سلامت سلولی و افزایش طول عمر معرفی کردند.
در حوزهی سلامت قلب و عروق و کنترل چربی خون، بادام زمینی یک متحد قدرتمند محسوب میشود. بادام زمینی سرشار از چربیهای غیراشباع است که به کاهش کلسترول بد (LDL) و افزایش کلسترول خوب (HDL) کمک میکنند.
یک مطالعهی علمی معتبر نشان داده است که مصرف روزانه بادام زمینی به مدت ۶ ماه میتواند نمایه کلسترول خون را به طور قابل توجهی بهبود بخشد. همچنین، بادام زمینی حاوی رسوراترول، همان آنتیاکسیدان معروف موجود در انگور قرمز، است که با کاهش التهاب و محافظت از عروق، به سلامت قلب کمک میکند.
در یک مطالعهی دیگر، افرادی که روزانه بادام زمینی مصرف کردند، فشار خون سیستولیک خود را به طور میانگین از ۱۱۵ به ۱۰۹ میلیمتر جیوه کاهش دادند. فیبر بالای بادام زمینی نیز به کاهش کلسترول بد و حفظ فشار خون در محدودهی سالم کمک میکند.
در حوزهی مبارزه با دیابت و کنترل قند خون، بادام زمینی یک گزینهی ایدهآل برای افراد دیابتی است. این دانهی مغذی دارای شاخص گلیسمی (GI) بسیار پایین است و قند را به تدریج وارد جریان خون میکند، به طوری که در هر ۱۰۰ گرم بادام زمینی خام، کمتر از ۵ گرم کربوهیدرات و تنها ۱ تا ۲ گرم قند وجود دارد.
مطالعات نشان دادهاند که مصرف متعادل بادام زمینی میتواند مقاومت به انسولین را کاهش دهد و به کنترل سطح قند خون کمک کند. به عنوان یک میانوعدهی سالم، میتواند از افزایش ناگهانی قند خون جلوگیری کرده و به مدیریت دیابت نوع دو کمک کند.
بادام زمینی همچنین به عنوان یک ضدالتهاب و آنتیاکسیدان طبیعی عمل میکند. این مادهی غذایی حاوی آنتیاکسیدانهای قوی مانند رسوراترول، اسید پی-کوماریک و ویتامین E است که با خنثی کردن رادیکالهای آزاد، از سلولهای بدن در برابر استرس اکسیداتیو محافظت کرده و التهاب را در سراسر بدن و به ویژه سیستم گوارش کاهش میدهند. نیاسین (ویتامین B3) موجود در آن نیز گردش خون را تقویت کرده و به کاهش التهاب کمک میکند. بادام زمینی با داشتن تریپتوفان، به افزایش ترشح سروتونین کمک کرده و با افسردگی مبارزه میکند.
با وجود تمام این خواص بینظیر، مصرف بادام زمینی نیز مانند هر مادهی مؤثری باید با آگاهی و اعتدال همراه باشد. مهمترین نکته در مورد بادام زمینی، کالری و چربی بالای آن است (هر ۱۰۰ گرم حدود ۵۶۷ کالری و ۴۹ گرم چربی دارد). اگرچه چربیهای آن از نوع مفید است، اما مصرف بیش از حد آن میتواند منجر به افزایش وزن شود.
به همین دلیل، متخصصان تغذیه مصرف روزانه یک مشت کوچک (حدود ۲۸ تا ۳۰ گرم) بادام زمینی را به عنوان میانوعده توصیه میکنند. افرادی که به بادام زمینی حساسیت دارند، باید از مصرف آن پرهیز کنند و در صورت مصرف کرهی بادام زمینی، حتماً از نوع بدون شکر و نمک اضافه استفاده کنند تا از عوارض احتمالی جلوگیری شود.
بادام زمینی، این دانهی کوچک و پرخاصیت، با پشتوانهی قرنها تجربهی طب سنتی و تأیید جدیدترین یافتههای علمی، یک هدیهی ارزشمند از طبیعت است که میتواند به عنوان یک خوراکی سالم و مغذی، به تقویت حافظه، بهبود سلامت قلب، کنترل قند خون و کاهش التهاب کمک کند.