آبتاب– حتماً انجیر را با آن طعم شیرین و بافت نرم و دانهدارش میشناسید؛ میوهای که در بسیاری از نقاط جهان به عنوان یک خوراکی لذیذ و پرانرژی شناخته میشود و در ایران نیز از دیرباز جایگاه ویژهای در سفرهها داشته است.
اما شاید ندانید که جدیدترین پژوهشهای علمی در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نشان دادهاند که این میوهی بهظاهر ساده، فراتر از یک خوراکی شیرین، یک گنجینهی واقعی از ترکیبات زیستفعال است و میتواند در تقویت مغز و بهبود علائم بیشفعالی در کودکان، درمان یبوست، کنترل قند خون، کاهش التهاب و حتی مبارزه با سلولهای سرطانی نقش مؤثری ایفا کند.
یکی از مهمترین و جدیدترین یافتههای علمی در مورد انجیر، نتایج یک کارآزمایی بالینی تصادفی، دوسوکور و موازی است که در سال ۲۰۲۵ در مجلهی معتبر Medical Journal of the Islamic Republic of Iran منتشر شده است.
در این مطالعه، ۹۰ کودک و نوجوان ۶ تا ۱۴ ساله مبتلا به اختلال بیشفعالی و کمتوجهی (ADHD) به سه گروه تقسیم شدند. همهی گروهها داروی استاندارد متیلفنیدات را دریافت کردند، اما گروه اول علاوه بر آن، شربت ترکیبی انجیر و بادام شیرین مصرف کردند.
نتایج نشان داد که در گروه دریافتکنندهی شربت انجیر و بادام، نمرات مشکلات شناختی و کمتوجهی پس از ۱۲ هفته به طور چشمگیری از ۱۰.۸ به ۶.۵ کاهش یافت و این بهبودی از نظر آماری بسیار معنادار بود. به عبارت سادهتر، شربت انجیر و بادام میتواند به عنوان یک درمان کمکی مؤثر در کنار داروهای رایج، به بهبود تمرکز و کاهش علائم بیشفعالی در کودکان کمک کند. در طب سنتی ایران نیز از انجیر و بادام به عنوان «مقوی مغز» یاد شده است.
در حوزهی سلامت گوارش و درمان یبوست، انجیر یک داروی طبیعی و اثباتشده محسوب میشود. یک کارآزمایی بالینی تصادفیسازی شده که در سال ۲۰۲۵ در مجلهی Nutrition & Metabolism منتشر شد، تأثیر شربت انجیر و شربت ترکیبی انجیر و گردو را بر روی یبوست عملکردی در زنان باردار بررسی کرد.
نتایج این مطالعه نشان داد که هر دو نوع شربت، به طور قابل توجهی علائم یبوست از جمله قوام مدفوع، زور زدن و احساس تخلیهی ناقص را بهبود بخشیده و کیفیت زندگی این زنان را افزایش دادهاند. تحقیقات دیگری نیز نشان دادهاند که مصرف خمیر انجیر به مدت هشت هفته میتواند زمان عبور مدفوع از روده را به طور معنیداری کاهش دهد و به بهبود نوع مدفوع و کاهش ناراحتیهای شکمی کمک کند. فیبر موجود در انجیر با تغذیه باکتریهای مفید روده و تولید اسیدهای چرب کوتاهزنجیره، به تنظیم حرکات روده و بهبود عملکرد گوارش کمک میکند.
در حوزهی سلامت متابولیک و کنترل دیابت، انجیر نتایج بسیار امیدوارکنندهای نشان داده است. یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ که بر روی ۶۴ بیمار دیابتی انجام شد، نشان داد که مصرف مکمل انجیر و کنجد به مدت ۹۰ روز، منجر به کاهش قند خون ناشتا و هموگلوبین گلیکوزیله (میانگین قند سه ماهه خون) شده است. یک مطالعهی کوچک دیگر نیز نشان داد که مکملیاری با میوهی انجیر، قند خون ناشتا را کاهش داده و متابولیسم چربیها را بهبود میبخشد.
جالبتر اینکه، تحقیقات نشان دادهاند که خود میوهی انجیر در مقایسه با برگ آن، فعالیت ضد دیابتی بالاتری دارد و سرشار از اسیدهای آمینه است. انجیر با مهار آنزیمهای آلفا-آمیلاز و آلفا-گلوکوزیداز که مسئول تجزیه کربوهیدراتها به قندهای ساده هستند، سرعت جذب قند را کاهش داده و از افزایش ناگهانی قند خون بعد از غذا جلوگیری میکند. ترکیبات فنلی موجود در انجیر که در طبیعت کمیاب هستند، دارای خواص آنتیاکسیدانی، ضد دیابت، ضد سرطان و محافظت از سلولهای عصبی هستند.