آبتاب: روغنهای اسانسی یا اسانسهای روغنی سالهاست مورد استفاده قرار میگیرند، اما امروزه تقریباً همهجا دیده میشوند؛ از استودیوهای یوگا گرفته تا میزهای آرایش. این عصارههای گیاهی در بطریهای کوچک عرضه میشوند و وعدههایی مانند کاهش استرس، بهبود خواب و شادابی پوست را مطرح میکنند.
به گزارش انلی مای هلث؛ اما نباید فریب کلمه «طبیعی» را خورد. روغنهای اسانسی بسیار غلیظ و قدرتمند هستند و اگر بدون آگاهی و رعایت نکات ایمنی استفاده شوند، میتوانند عوارضی ایجاد کنند.
روغنهای اسانسی چیستند؟
به گفته دکتر متخصص رایحهدرمانی و مراقبت از پوست، روغنهای اسانسی عصارههای بسیار غلیظی هستند که از گلها، برگها، پوست درخت، ریشهها یا پوست میوهها به دست میآیند.
این روغنها معمولاً با استفاده از بخار یا فشردن استخراج میشوند و حاوی ترکیبات فعال و رایحه طبیعی گیاه هستند.
از آنجا که این مواد بسیار غلیظاند، مقدار کمی از آنها کافی است و لازم نیست مقدار زیادی روغن روی پوست یا در محیط استفاده شود.
کاربرد روغنهای اسانسی رایج
بهبود خلقوخو و کاهش استرس اسطوخودوس، بابونه، چوب صندل، مرکبات مانند لیمو و پرتقال
مراقبت از پوست درخت چای، اسطوخودوس، کندر
مراقبت از مو و پوست سر رزماری، نعناع فلفلی، درخت چای
ایجاد حس تازگی و کاهش بوی نامطبوع درخت چای، اکالیپتوس، لیمو
فواید احتمالی روغنهای اسانسی
کاهش استرس و بهبود خلقوخو
اگر تاکنون رایحهدرمانی را امتحان کرده باشید، احتمالاً میدانید که برخی رایحهها میتوانند احساس آرامش ایجاد کنند یا اضطراب را کاهش دهند.
* اسطوخودوس و بابونه به داشتن اثر آرامبخش و ایجاد حس آرامش معروفاند.
* چوب صندل میتواند حس آرامش و ثبات ایجاد کند.
* رایحههای مرکباتی مانند لیمو و پرتقال میتوانند فضای محیط را شادابتر و دلپذیرتر کنند.
نکته متخصص: استفاده ملایم از رایحه اسطوخودوس در فضای خانه میتواند به کاهش استرس و خستگی روزانه کمک کند.
کمک به سلامت و بهبود ظاهر پوست
برخی روغنهای اسانسی ممکن است در روتین مراقبت از پوست مورد استفاده قرار گیرند.
روغن درخت چای دارای ترکیباتی است که میتوانند با باکتریهای مرتبط با ایجاد جوش مقابله کنند و احتمالاً به کاهش آکنه کمک کنند.
اسطوخودوس میتواند به تسکین تحریکات پوستی کمک کند.
کندر نیز به دلیل داشتن برخی خواص ضدپیری و کمک به روند ترمیم پوست مورد توجه قرار گرفته است.
با این حال، نحوه استفاده اهمیت زیادی دارد. دکتر کوچار توصیه میکند پیش از استفاده از روغنهای اسانسی روی صورت و بدن، آنها را رقیق کنید.
کمک به سلامت مو و پوست سر
داشتن موهای سالم تا حد زیادی به سلامت پوست سر وابسته است و برخی روغنهای اسانسی ممکن است در این زمینه مفید باشند.
* رزماری ممکن است به افزایش ضخامت و رشد مو کمک کند.
* نعناع فلفلی میتواند به بهبود گردش خون در پوست سر کمک کند.
* روغن درخت چای به پاکیزه نگه داشتن پوست سر کمک میکند.
نکته متخصص: میتوان چند قطره روغن اسانسی را به روغن مخصوص مو یا شامپوی معمولی اضافه کرد، اما باید از مصرف بیش از حد آن پرهیز کرد.
ایجاد حس تازگی و کاهش بوی نامطبوع
برخی روغنهای اسانسی دارای ترکیبات ضد میکروبی هستند و میتوانند به کاهش بوهای نامطبوع کمک کنند.
برای ایجاد حس تازگی در محیط میتوان از روغنهای درخت چای، اکالیپتوس و لیمو استفاده کرد.
این روغنها را میتوان با دستگاه بخور یا پخشکننده رایحه در محیط منتشر کرد تا بوی نامطبوع کاهش پیدا کند و فضای خانه خوشبوتر شود.
خطراتی که باید جدی بگیرید
با وجود اینکه روغنهای اسانسی منشأ گیاهی دارند، به این معنا نیست که همیشه بیخطرند. غلظت بالای آنها میتواند در صورت استفاده نادرست مشکلساز شود.
تحریک یا سوختگی پوست
استفاده از روغنهای اسانسی بهصورت رقیقنشده ممکن است باعث سوزش، قرمزی شدید یا تحریک پوست شود.
واکنشهای آلرژیک
برخی افراد ممکن است نسبت به بعضی روغنهای اسانسی واکنش آلرژیک نشان دهند که گاهی میتواند شدید باشد.
افزایش حساسیت پوست به نور خورشید.
برخی روغنهای مرکباتی میتوانند حساسیت پوست به نور خورشید را افزایش دهند و احتمال سوختگی یا ایجاد لکههای پوستی را بیشتر کنند.
مصرف بیش از حد
استفاده بیش از اندازه از روغنهای اسانسی در هوا یا مصرف خوراکی نادرست آنها میتواند باعث سردرد و عوارض جدیتر شود.
بنابراین، طبیعی بودن یک ماده به معنای بیخطر بودن آن نیست.
چگونه از روغنهای اسانسی بهطور ایمن استفاده کنیم؟
دکتر کوچار برای افرادی که برای نخستین بار میخواهند از این روغنها استفاده کنند، رعایت چند نکته را توصیه میکند.
همیشه روغن اسانسی را پیش از استفاده رقیق کنید
روغن اسانسی را مستقیماً روی پوست نزنید.
ابتدا آن را با یک روغن حامل مانند روغن بادام یا نارگیل مخلوط کنید. بهطور کلی، میتوان ۲ تا ۳ قطره روغن اسانسی را در یک قاشق چایخوری روغن حامل رقیق کرد. این کار خطر تحریک پوست را کاهش میدهد.
ابتدا تست حساسیت انجام دهید
پیش از استفاده منظم، مقدار کمی از روغن رقیقشده را روی قسمت کوچکی از سطح داخلی بازو امتحان کنید.
حدود ۲۴ ساعت صبر کنید. اگر واکنش غیرطبیعی مانند قرمزی، خارش یا سوزش ایجاد نشد، احتمال حساسیت کمتر است؛ با این حال، باز هم باید در مصرف آن احتیاط کرد.
در استفاده از دستگاه پخش رایحه زیادهروی نکنید
استفاده از دستگاه پخش رایحه روش رایجی برای استشمام روغنهای اسانسی است و نیازی به تماس مستقیم روغن با پوست ندارد.
با این حال، بهتر است دستگاه بهصورت مداوم روشن نباشد و به بدن و دستگاه تنفسی فرصت استراحت داده شود.
هنگام استفاده از روغنهای مرکباتی مراقب نور خورشید باشید.
اگر از روغن لیمو یا پرتقال روی پوست استفاده میکنید، برای چند ساعت در معرض نور مستقیم خورشید قرار نگیرید؛ زیرا ممکن است احتمال آفتابسوختگی یا ایجاد لکههای تیره روی پوست افزایش پیدا کند.
از تماس با نواحی حساس جلوگیری کنید.
روغنهای اسانسی را روی قسمتهای حساس بدن مانند چشمها، داخل گوش یا پوست آسیبدیده و زخم استفاده نکنید؛ زیرا این نواحی ممکن است واکنش شدیدتری نشان دهند.
اگر مطمئن نیستید، با متخصص مشورت کنید.
اگر باردار هستید، بیماری یا مشکل زمینهای دارید یا قصد دارید از روغنهای اسانسی برای کودکان استفاده کنید، بهتر است ابتدا با پزشک یا متخصص سلامت مشورت کنید.
هنگام خرید روغن اسانسی به چه نکاتی توجه کنیم؟
کیفیت روغن اهمیت زیادی دارد. هنگام خرید بهتر است به این موارد توجه کنید:
* روغن اسانسی خالص باشد و حاوی رایحههای مصنوعی یا مواد افزودنی نامشخص نباشد.
* برچسبگذاری شفاف داشته باشد و نام علمی گیاه و روش استخراج روی آن درج شده باشد.
* از برندهای معتبر خریداری شود که درباره محل تهیه مواد اولیه و ترکیبات محصول اطلاعات مشخصی ارائه میکنند.
روغنهای باکیفیت معمولاً انتخاب مطمئنتری هستند و امکان استفاده مؤثرتر از ترکیبات گیاهی را فراهم میکنند. همچنین، در صورت استفاده صحیح میتوانند بخشی از روتین مراقبت شخصی یا رایحهدرمانی باشند، اما نباید صرفاً به دلیل طبیعی بودن، آنها را کاملاً بیخطر دانست.
آشنایی با نوع روغن، روش صحیح مصرف و میزان مناسب استفاده اهمیت زیادی دارد. افرادی که برای نخستین بار از روغنهای اسانسی استفاده میکنند، بهتر است پیش از مصرف روی پوست، تست حساسیت انجام دهند و در صورت نیاز با متخصص مشورت کنند.
اگر پس از استفاده دچار تحریک پوستی یا هر عارضه دیگری شدید، مصرف روغن را متوقف کنید و برای بررسی و درمان مناسب با پزشک مشورت کنید.