آبتاب– نهادهای بینالمللی هشدار دادهاند که افغانستان به دلیل کمبود زیرساختهای شهری، مدیریت ضعیف پسماند، کمبود فضای سبز، تخریب منابع آب و رشد سریع جمعیت شهری، در شرایطی بسیار آسیبپذیر قرار گرفته است. این گزارش بیان میکند که شهرهای افغانستان طی سالهای اخیر با سرعتی بیشتر از ظرفیت خود گسترش یافتهاند و این موضوع باعث ایجاد مشکلات گسترده در حوزه محیط زیست و سلامت شهروندان شده است.
بر اساس این ارزیابی، یکی از مهمترین چالشها، نبود سیستم مناسب جمعآوری و بازیافت پسماند است. بسیاری از زبالهها در فضاهای باز رها میشوند و این امر موجب آلودگی خاک، آب و هوا شده است. همچنین کمبود سیستمهای تصفیه فاضلاب، رهاسازی پسابها در محیط طبیعی را تشدید کرده و رودخانههای زیادی را آلوده کرده است.
از سوی دیگر، کاهش فضای سبز و نابودی باغها و زمینهای کشاورزی سبب شده که شهرها با جزیرههای گرمایی روبهرو شوند. این پدیده به ویژه در تابستان باعث افزایش دما و تشدید آلودگی هوا میشود. نهادهای بینالمللی اعلام کردهاند که اگر روند کنونی ادامه یابد، بسیاری از شهرهای افغانستان با بحران طولانیمدت کیفیت هوا مواجه خواهند شد.
رشد جمعیت شهری در افغانستان در سالهای اخیر بسیار سریع بوده است. مهاجرت اجباری، مشکلات اقتصادی و عوامل امنیتی باعث شده که بسیاری از مردم روستاها به شهرها نقل مکان کنند. اما زیرساختهای شهری نهتنها توسعه پیدا نکردهاند، بلکه در برخی مناطق حتی کاهش کیفیت داشتهاند. همین موضوع باعث شده فشار بر منابع طبیعی چند برابر شود.
در گزارش آمده است که برای جلوگیری از بحران گسترده، افغانستان باید برنامهریزی شهری هدفمند را در اولویت قرار دهد. ایجاد سیستمهای جامع مدیریت پسماند، توسعه شبکه جمعآوری و تصفیه فاضلاب، افزایش کاشت درختان، احیای فضای سبز، حفاظت از منابع آب و آموزش عمومی درباره محیط زیست از مهمترین اقدامات پیشنهادی هستند.
این هشدار در شرایطی منتشر شده که تغییرات اقلیمی نیز پیامدهای شدیدی بر منطقه گذاشته است. کاهش بارشها، خشکسالیهای طولانی، فرسایش خاک و سیلابهای ناگهانی شهرها و روستاهای زیادی را تهدید میکند. به همین دلیل، نهادهای بینالمللی از افغانستان خواستهاند که برنامههای سازگاری با تغییرات اقلیمی را هرچه زودتر تدوین و اجرا کند.