آبتاب– در پزشکی کهن، داروها از گیاهان بدست می‌آمدند. در تولد رستم موبد پزشک، به دستور سیمرغ مرهمی از کوبیدن گیاهی مخصوص و آمیختن آن با شیر و خشک کردن آن در سایه، ساخته و بر زخم عمل رودابه می‌گذارد. نکتهٔ ظریف این دستور، توصیه به خشک کردن مرهم در سایه است تا خواص آن در اثر نور آفتاب و گرما از بین نرود. این توصیه امروز هم در نگهداری داروها به قوت خود باقی است. شناخت مواد دارویی مورد استفادهٔ مصریان قدیم از روی پاپیروس‌های مقدسی که از آنان به جای مانده‌است، میسر می‌باشد. در این مقاله به معرفی پرکاربردترین گیاهان دارویی می پردازیم.
آویشن یکی از گیاهان پرخاصیت دارویی است که از زمان های قدیم برای درمان انواع بیماری ها مورد استفاده قرار می گرفت. از این گیاه علفی و معطر که دارای خواص دارویی است در صنایع غذایی، دارویی، بهداشتی و آرایشی استفاده می کنند. آویشن برای درمان سردرد، سرماخوردگی، گوش درد، سرخک، سرفه، تقویت اعصاب، درمان افسردگی، خستگی و بی خوابی مفید است و مصرف آن موجب کاهش فشارخون و چربی خون می شود. همچنین، این گیاه دارویی ضدتشنج و ضد صرع و ضد نفخ است که سبب تقویت بینایی و معده می شود. شستشوی سر با دم کرده آویشن در درمان و کاهش ریزش مو کمک می کند.
مصرف آویشن بعد از غذا هر نوع مشکل مربوط به دستگاه گوارش مثل نفخ، سنگینی، گرفتگی عضلات معده را درمان می کند. آویشن با عفونت های مجاری تنفسی مقابله کرده و سرفه را کاهش می دهد.
گاوزبان، یکی از معروفترین و پرمصرف ترین گیاهان دارویی است. این گیاه علفی و یک ساله یکی از غنی ترین منابع اسیدهای چرب اصلی بشمار می رود که در اردیبهشت تا شهریور گل می دهد و گلهای آن به رنگ آبی، سفید و بنفش می باشد.
گل گاو زبان و برگ های آن تصفیه کننده خون، آرام کننده اعصاب، ادرار آور، تقویت کننده کلیه ها، برطرف کننده سرماخوردگی، از بین برنده سرفه، درمان کننده برونشیت، درمان کننده التهاب و ورم کلیه، درمان کننده بیماری سرخک و مخملک است. مصرف دم کرده گل گاوزبان به تنظیم ضربان قلب و درمان افسردگی نیز کمک می کند.
یونجه، از اولین گیاهان دارویی شناخته شده برای بشر است که فواید درمانی قابل توجهی دارد. «یونجه» که در فارسی به آن «اسپست باغی»، «سپست»، «سبیس» یا «درفا»، در افغانستان «اسپیشتا» و در ترکی بدان «یونجه»، به رومی «میدیکی»، به مصری «قضب» و به عربی «رطبه» یا همان «فصفصه» گویند، گیاهی است علفی، پایا ،دارای ساقه های بلند و برگچه های نازک، نوک تیز و بیضی شکل است. یونجه ی پخته ملین و خشک آن قابض است، شربت یونجه چاق کننده و مولد خون صالح و مدر حیض است . مصرف آن موجب رفع خشونت سینه و سرفه می شود. تخم یونجه زیاد کننده شیر و منی است و خوردن آن از خونریزی جلوگیری می کند و یبوست را رفع می کند.از یونجه برای معالجه اعتیاد نیز استفاده می شود.
کاسنی، یک گیاه دارویی با گل های آبی یا ارغوانی است که کاملا سرد، تقویت کننده کبد، و مسکن حرارت و عطش، و گرمی و تقویت کننده کلیه و فشار خون و صفرا و پاک کننده مجرای ادرار و کلیه ها است. مصرف آب برگ کاسنی دارویی مفید برای درمان یرقان و کلیه ها و کبد است و تب را برطرف می کند و معده را تقویت می نماید. کاسنی برای تنظیم فشار خون، کاهش قند خون و درمان کننده سردرد و بیماریهای کبدی است. ضماد آن برای برطرف کردن ورم های گرم و درد چشم و افزاینده بینائی است. ریشه کاسنی گرم و خشک است و اخلاط سینه را نرم و مصرف جوشانده برگ و ریشه کاسنی به مقدار ۲ فنجان صبح ناشنا برای درمان یبوست، بسیار مفید است.
نعناع و پونه، از گیاهان دارویی پرطرفدار و مفیدی هستند که بسیار پرخاصیت و درمان کننده بیماری های مختلف می باشند.
این ۲ گیاه هر ۲ طبع گرم و خشک دارند. خانم ها از دم کرده این گیاهان استفاده می کنند زیرا این گیاهان دارویی قاعدگی را تنظیم و درد قاعدگی را کاهش می دهند. برگ نعناع، درمان مناسبی برای رفع سردرد، تب، حالت تهوع، اختلالات گوارشی است و تسکین دهنده سیستم گوارشی می باشد و به رفع گاز معده کمک می کند.این گیاه، خاصیت ادرارآور، نشاط آور و ضد انقباض عضلانی و ضدتهوع دارد که به کاهش وزن نیز کمک می کند. پونه نیز گیاه دارویی پرکاربردی می باشد که برای رفع مشکلاتی همچون افسردگی، آنفولانزا، شپش، زخم، آلرژی، سوختگی، خستگی، یبوست، قارچ، سرفه، سردرد، تورم غدد یا برونشیت، انگل به کار می رود.
رزماری، یک گیاه دارویی محبوب و مفید برای سلامت انسان است که حاوی کارنوزول و رزمارینیک، دو آنتی اکسیدان است که خاصیت ضد عفونی کنندگی، ضد سرطانی، و ضد التهابی دارد. رزماری به بهبود حافظه و تمرکز ذهنی کمک می کند، با استرس مبارزه می کند، اضطراب را کاهش می دهد، سردرد را تسکین می دهد، رشد مو را تحریک می کند، با درد مفاصل مقابله می کند، گوارش را بهبود می بخشد، از سرطان پیشگیری می کند، و پشتیبان سلامت قلب و عروق است. از رزماری می توانید در سوپ ها، ساندویچ ها، سالادها و…استفاده کنید یا از برگ های تازه یا خشک شده این گیاه چای درست کنید.
جینسینگ، از گیاهان دارویی محبوب در آسیا و آمریکای شمالی است که انواع مختلفی دارد و هر نوع آن برای درمان بیماری ها مفید است. از ریشه ها، برگ ها و میوه جینسینگ به عنوان دارو برای درمان استفاده می کنند. جنسینگ تقویت کننده سیستم ایمنی، ضد التهاب، ضد استرس، خواب آور، و ضد باکتری است و سبب افزایش انرژی، کاهش وزن، درمان سردرد، بهبود گوارش، کاهش استرس، کاهش سطوح قند خون، تقویت سیستم ایمنی می شود. ازجینسینگ به عنوان یک درمان طبیعی برای ناباروری استفاده می کنند.
زنجبیل، یک گیاه دارویی مشهور است که در نقاط مختلف جهان مورد استفاده قرار می گیرد و دارای خاصیت آنتی اکسیدانی، ضد التهابی، ضد ویروسی، ضد قارچی، آنتی بیوتیک، ضد سرطانی، ضد تهوع، ضد اسپاسم، و ضد سرفه می باشد. زنجبیل سبب تقویت سیستم ایمنی بدن، کاهش رادیکال های آزاد، بهبود گردش خون در بدن، مقابله با سرماخوردگی، بهبود گوارش، تنظیم سطوح قند خون، مبارزه با تهوع، رفع سوزش سر دل و نفخ می شود و از تجمع سموم در بدن که خطر عفونت های ویروسی، قارچی، و باکتریایی را افزایش می دهند، پیشگیری می کند. شما می توانید برش هایی از زنجبیل تازه را به سالاد اضافه کنید یا چای زنجبیل تهیه و مصرف نمایید.
بابونه، از دیگر گیاهان دارویی مفید است که خاصیت درمانی بالایی دارد. این گیاه دارای ویژگی های ضد تحریک کنندگی، ضد التهابی، ضد میکروبی، ضد اضطراب، ضد اسپاسم، ضد اسهال و ضد سرطانی می باشد و به درمان سردرد، کاهش درد عضلانی، کنترل استرس، رفع گرفتگی های قاعدگی، درمان مشکلات معده، کاهش وزن، تقویت سیستم ایمنی و درمان بی خوابی و دیگر مشکلات خوب کمک می کند. این گیاه دارویی به محافظت از بدن در برابر رادیکال های آزاد کمک می کند.
مریم گلی، این گیاه سرشار از روغن های فرار و فلاونوئیدها است و به درمان بیماری های مختلف کمک می کند. مریم گلی گیاهی ضد فشار خون، ضد دیابت، ضد التهاب و ضد میکروبی است که به بهبود خلق و خو، تسکین اضطراب، تسکین گلو درد، تقویت سیستم ایمنی، کمک به کاهش وزن، کاهش التهاب، بهبود خواب خوب، و کاهش سطوح کلسترول و فشار خون کمک می کند.