تأثیر فعالیت‌های ورزشی بر عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان

آبتاب– مائده جراحی، رایحه شهبازی، زهره حسینی، و نغمه بانویی- اگرچه عملکرد تحصیلی ناشی از تعامل پیچیده ‌ای بین هوش و متغیرهای زمینه ‌ای است، سلامت یک عامل مهم تعدیل‌ کننده در توانایی کودک برای یادگیری است. ایده ‌ی اینکه کودکان سالم بهتر می‌آموزند از نظر تجربی تأیید شده و به‌ طور گسترده ‌ای پذیرفته شده است (بش، ۲۰۱۰)، و چندین مطالعه تأیید کرده‌ا ند که فواید سلامت با فعالیت بدنی مرتبط است، از جمله تناسب اندام قلبی-عروقی و عضلانی، سلامت استخوان‌ها، نتایج روانی-اجتماعی و سلامت شناختی و مغزی.

آموزش و پرورش یکی از ارکان بنیادین توسعه‌ ی جوامع است و کیفیت آن مستقیماً با رشد و تعالی سرمایه انسانی در ارتباط است. از میان عوامل متعدد تأثیرگذار بر کیفیت یادگیری دانش‌آموزان، سلامت جسمی و روانی جایگاهی ویژه دارد. در این میان، ورزش به عنوان عاملی کلیدی در تقویت توانمندی‌های شناختی، روان‌شناختی و اجتماعی دانش‌آموزان، نقشی مهم در فرآیند یادگیری ایفا می‌کند. فعالیت‌های ورزشی نه‌تنها ابزاری برای بهبود وضعیت فیزیکی دانش‌آموزان است، بلکه بستری مناسب برای تقویت مهارت‌هایی همچون تمرکز، برنامه‌ریزی، اعتماد به نفس و انضباط فردی فراهم می‌آورد.

با توجه به افزایش دغدغه‌های مربوط به افت تحصیلی، بی‌انگیزگی، مشکلات روانی و شیوع چاقی در میان دانش‌آموزان، ضرورت توجه به فعالیت‌های بدنی منظم در نظام آموزشی بیش از پیش احساس می‌شود. بررسی دقیق رابطه‌ی میان ورزش و عملکرد تحصیلی می‌تواند زمینه‌ساز اصلاح سیاست‌های تربیتی و ایجاد محیطی سالم‌تر و پویاتر در مدارس گردد. در این تحقیق، با نگاهی تحلیلی و مبتنی بر یافته‌های پژوهشی، به بررسی تأثیرات گوناگون فعالیت‌های ورزشی بر ابعاد تحصیلی دانش‌آموزان پرداخته خواهد شد.

تأثیر فیزیولوژیکی ورزش بر عملکرد تحصیلی

فعالیت بدنی نه تنها برای رشد و توسعه ‌ی سالم ضروری است، بلکه برای یادگیری نیز اهمیت دارد.تحقیقات نشان می‌ دهد که فعالیت بدنی — چه ورزش‌ های تیمی، دوچرخه ‌سواری، شنا در ساحل یا بازی ‌های زمین بازی — تأثیرات مثبتی برمغز و عملکرد تحصیلی دارد.

ورزش منظم منجر به افزایش جریان خون در مغز، بهبود تبادل اکسیژن و تغذیه‌ ی سلول‌های عصبی می‌شود. این شرایط سبب بهبود عملکرد بخش‌هایی از مغز مانند هیپوکامپ و قشر پیش ‌پیشانی می‌شود که در فرآیندهای حافظه، توجه، تصمیم‌ گیری و مهارت ‌های اجرایی نقش دارند. پژوهش‌ها نشان داده ‌اند که دانش‌آموزانی که به‌ طور منظم فعالیت بدنی دارند، در آزمون‌ های حافظه و سرعت پردازش ذهنی عملکرد بهتری دارند. طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO)، فعالیت بدنی روزانه در کودکان و نوجوانان موجب افزایش توان ذهنی و بهبود دستاوردهای آموزشی می‌شود.

کودکان از نظر بدنی سالم نه تنها در خواندن بهتر عمل می‌کردند، بلکه در خواندن متن‌ هایی که چندین اشتباه دستوری داشتند نیز بهتر بودند. محققان الگوهای امواج مغزی را که با زبان و توانایی شناسایی اشتباهات دستوری مرتبط هستند، مورد بررسی قرار دادند. کودکان از نظر بدنی سالم در هر دو گروه امواج مغزی نتایج قوی ‌تری داشتند و درک بهتری از جملات بی ‌معنی یا پر از اشتباهات داشتند.

تأثیرات مثبت فعالیت بدنی بر مغز

فعالیت بدنی تأثیر مستقیمی بر رفتار و رشد مغز دارد. با توجه به اینکه مغز مسئول فرآیندهای ذهنی و اعمال فیزیکی بدن انسان است، سلامت مغز در تمام طول عمر اهمیت دارد. در بزرگسالان، سلامت مغز، که نشان ‌دهنده‌ ی نبود بیماری و ساختار و عملکرد بهینه است، بر اساس کیفیت زندگی و عملکرد مؤثر در فعالیت ‌های روزانه اندازه ‌گیری می‌شود. در کودکان، سلامت مغز می ‌تواند بر اساس توسعه موفق توجه، رفتار در حین انجام کار، حافظه و عملکرد تحصیلی در محیط آموزشی اندازه‌ گیری شود. این فصل نتایج تحقیقات اخیر در مورد نقش مشارکت در فعالیت بدنی و دستیابی به سطح مناسبی از تناسب اندام برای بهبود سلامت مغز و شناخت در کودکان را بررسی می‌کند. تحقیقات همبستگی که ارتباط میان عملکرد تحصیلی، تناسب اندام و فعالیت بدنی را بررسی می‌کند، همچنین توضیح داده شده است. از آنجا که تحقیقات در بزرگسالان به ‌عنوان مدلی برای درک تأثیرات فعالیت بدنی و تناسب اندام بر مغز در حال رشد در دوران کودکی استفاده شده است، تحقیقات بزرگسالان به ‌طور مختصر بررسی شده است. مزایای کوتاه‌ مدت و بلندمدت شناختی حاصل از هر دو، یک جلسه فعالیت بدنی و شرکت منظم در فعالیت بدنی، جمع ‌بندی شده است.

مقاله ‌ای از «چارلز بش» از دانشگاه کلمبیا خلاصه می‌کند که چگونه فعالیت بدنی می‌تواند عملکرد مغز را بهبود بخشد:

• جریان اکسیژن به مغز افزایش می‌یابد.
• تعداد انتقال‌دهنده‌های عصبی مغز افزایش می‌یابد که این امر به توانایی شما در تمرکز، یادگیری، به خاطر سپردن و مدیریت استرس کمک می‌کند.
• میزان فاکتورهای نوروتروفین مشتق از مغز (Brain-derived neurotrophins) افزایش می‌یابد که به بقای نورون‌ها در بخش‌هایی از مغز که مسئول یادگیری، حافظه و تفکر عالی هستند، کمک می‌کند.

طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌های ایالات متحده (CDC)، فعالیت بدنی تأثیراتی بر مهارت ‌های شناختی مانند تمرکز و توجه دارد و همچنین نگرش‌ها و رفتارهای کلاس درس را بهبود می ‌بخشد که همه ‌ی این ‌ها اجزای مهمی برای بهبود عملکرد تحصیلی هستند.

یک مطالعه از دانشگاه ایلینوی نشان داد که کودکانی که از نظر بدنی سالم هستند، احتمالاً عملکرد بهتری در مدرسه دارند و نمرات بالاتری کسب می‌کنند.

کودکان شرکت ‌کننده در این مطالعه الکتروانسفالوگرام (EEG)،( یک آزمایش پزشکی است که فعالیت الکتریکی مغز را اندازه ‌گیری می‌کند) دریافت کردند تا امواج مغزی و سرعت واکنش مغز به محرک ‌های خاص را اندازه‌ گیری کنند. محققان دریافتند که سیناپس‌ های مغزی کودکان از نظر بدنی سالم سریع ‌تر و قوی ‌تر فعال می‌ شوند و در نتیجه این کودکان مهارت ‌های زبانی بهتری دارند.

مطالعه‌ ای دیگر نیز ارتباطات مثبتی بین فعالیت بدنی، تناسب اندام، عملکرد شناختی و دستاوردهای تحصیلی پیدا کرده است. شواهد نشان می‌دهد که فعالیت بدنی ارتباطی با بخش ‌هایی از مغز دارد که از فرآیندهای پیچیده شناختی در حین انجام وظایف آزمایشگاهی پشتیبانی می ‌کنند. همچنین نشان داد که فعالیت بدنی برای رشد، توسعه و سلامت عمومی اهمیت دارد.

در کنفرانس اجماع کپنهاگ ۲۰۱۶، که ۲۴ پژوهشگر از هشت کشور و از رشته‌ های مختلف علمی گرد هم آمده بودند، مشخص شد که فعالیت بدنی همچنین می‌تواند قدرت مغز و عملکرد تحصیلی را تقویت کند، به علاوه‌ی سایر فواید آن.

بیانیه‌ی اجماع که در مجله پزشکی ورزشی بریتانیا منتشر شد، دلایل مفید بودن فعالیت بدنی برای کودکان و نوجوانان ۶ تا ۱۸ سال را فهرست کرده است.

تقویت عملکرد شناختی

• تنها یک جلسه فعالیت بدنی متوسط به ‌طور آنی عملکرد مغزی، شناخت و عملکرد تحصیلی کودکان را بهبود می‌بخشد.
• تسلط بر مهارت ‌های حرکتی پایه قدرت مغزی و عملکرد تحصیلی را افزایش می‌دهد.
• اختصاص زمان به فعالیت بدنی به جای درس‌ها، به قیمت کاهش نمرات خوب تمام نمی‌شود.

پرورش انگیزش، مشارکت و سلامت روانی

فعالیت بدنی عزت نفس کودکان را تقویت می‌کند. این فعالیت روابط کودکان با همسالان، والدین و معلمان را پرورش می‌دهد. یک محیط دلسوزانه که از استقلال پشتیبانی می‌کند، انگیزه کودکان، رفتارهای مرتبط با فعالیت بدنی و رفاه عمومی آن‌ها را بهبود می ‌بخشد. تمرین ‌های منظم و سازمان ‌دهی‌شده‌ ی فعالیت بدنی مهارت ‌های زندگی (مهارت‌های بین‌فردی، خودتنظیمی) و ارزش‌های بنیادی مانند احترام و مسئولیت اجتماعی را ترویج می‌دهد. کودکان پس از شرکت در یک جلسه فعالیت بدنی سریع‌ تر و با دقت بیشتری به انواع مختلفی از وظایف شناختی پاسخ می‌دهند (تامپورووسکی، ۲۰۰۳؛ بوده و همکاران، ۲۰۰۸؛ هیلمن و همکاران، ۲۰۰۹؛ پسچه و همکاران، ۲۰۰۹؛ اِلمبرگ و سنت-لوئی-دِشِنس، ۲۰۱۰). یک دوره فعالیت بدنی با شدت متوسط نشان داده است که همراه با افزایش همزمان ‌های عصبی و رفتاری مرتبط با تخصیص توجه به یک وظیفه شناختی خاص، تاثیر می ‌گذارد (هیلمن و همکاران، ۲۰۰۹؛ پونتیفکس و همکاران، ۲۰۱۲). و زمانی که کودکان شرکت‌ کننده در ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی هوازی با کودکان دیگر که به مدت زمان مشابه تلویزیون تماشا کرده بودند مقایسه شدند، کودکان اول از نظر شناختی عملکرد بهتری از کودکان دوم داشتند (اِلمبرگ و سنت-لوئی-دِشِنس، ۲۰۱۰). داده‌های مربوط به جابجایی وظایف بصری در میان ۶۹ کودک دارای اضافه وزن و غیرفعال تفاوتی بین عملکرد شناختی بعد از پیاده‌روی روی تردمیل و نشستن نشان نداد (تامپورووسکی و همکاران، ۲۰۰۸ب).

در سه دهه گذشته، چندین بررسی و متا-تحلیل رابطه میان تناسب اندام، فعالیت بدنی و شناخت (که به‌ طور گسترده ‌ای به‌عنوان تمام فرآیندهای ذهنی تعریف می‌شود) را توصیف کرده‌ اند. اکثریت این بررسی‌ ها بر رابطه میان عملکرد تحصیلی و تناسب اندام تمرکز کرده‌اند، که یک ویژگی فیزیولوژیکی است که معمولاً بر اساس ظرفیت قلبی-تنفسی (مثلاً مصرف حداکثری اکسیژن؛ فصل ۳ را ببینید) تعریف می‌شود. اخیراً، بررسی‌ ها تلاش کرده‌ اند تا اثرات یک دوره کوتاه یا تک‌ باره از فعالیت بدنی، به‌عنوان یک رفتار، بر عملکرد تحصیلی را توصیف کنند. این بررسی‌ ها بر سلامت مغز در بزرگسالان مسن‌ تر (کولکومب و کِرمر، ۲۰۰۳) و همچنین اثرات فعالیت بدنی کوتاه‌ مدت بر شناخت در بزرگسالان (تامپورووسکی، ۲۰۰۳) تمرکز کرده‌ اند. برخی از آنها سن را به‌عنوان بخشی از تحلیل در نظر گرفته‌ اند (اتنیر و همکاران، ۱۹۹۷، ۲۰۰۶). بررسی‌هایی که بر تحقیقات انجام ‌شده در کودکان متمرکز بوده‌ اند (سیبلی و اتنیر، ۲۰۰۳)، رابطه میان فعالیت بدنی، مشارکت در ورزش ‌ها و عملکرد تحصیلی (ترودو و شپرد، ۲۰۰۸، ۲۰۱۰؛ سینگ و همکاران، ۲۰۱۲)؛ فعالیت بدنی و سلامت ذهنی و شناختی (بیودل و آسر، ۲۰۱۱)؛ و فعالیت بدنی، تغذیه و عملکرد تحصیلی (برکهالتر و هیلمن، ۲۰۱۱) را مورد بررسی قرار داده ‌اند. یافته‌های بیشتر این بررسی ‌ها با نتایج ارائه‌ شده در یک متا-تحلیل که توسط فدوا و آهان (۲۰۱۱) انجام شده است، هم ‌راستا است. مطالعات بررسی ‌شده توسط فدوا و آهان شامل طرح‌ های آزمایشی/نیمه ‌آزمایشی، همچنین طرح‌ های مقطعی و همبستگی است، که طرح‌ های آزمایشی بالاترین نتایج را به‌ دست آورده ‌اند.

تأثیر روانی ورزش بر یادگیری

ورزش باعث ترشح هورمون‌های شادی‌آور مانند اندورفین و سروتونین می‌شود که کاهش‌دهنده‌ی اضطراب و افسردگی هستند. کاهش استرس پیش از امتحانات، تقویت روحیه‌ی رقابت مثبت، افزایش امید به موفقیت و تقویت اعتماد به نفس از جمله آثار ورزش منظم است. این تأثیرات روانی باعث افزایش انگیزه‌ی تحصیلی و مشارکت فعال‌تر دانش‌آموزان در کلاس می‌گردد.

اندازه ‌های اثر. قوی‌ ترین روابط میان تناسب اندام هوازی و دستاوردهای ریاضی یافت شد، که پس از آن ضریب هوشی و عملکرد در خواندن قرار داشت. دامنه ‌ی معیارهای عملکرد شناختی، ویژگی ‌های شرکت ‌کنندگان و انواع طراحی تحقیقاتی همگی رابطه میان فعالیت بدنی، تناسب اندام و عملکرد تحصیلی را میانجی ‌گری کردند. در مورد مداخلات فعالیت بدنی، که هم در داخل و هم خارج از ساعات مدرسه انجام شد، آن‌هایی که شامل گروه‌ های کوچک از همتایان (حدود ۱۰ نوجوان از همان گروه سنی) بودند، با بیشترین پیشرفت ‌ها در عملکرد تحصیلی همراه بودند.

تعداد مقالات مورد تایید همتا در این زمینه به طور نمایی در حال رشد است. شواهد بیشتری از رشد این رشته تحقیقاتی، حضور جهانی فزاینده آن است. روابط مثبت میان فعالیت بدنی، تناسب اندام و عملکرد تحصیلی در میان دانش‌ آموزان از هلند (سینگ و همکاران، ۲۰۱۲) و تایوان (چی و چن، ۲۰۱۱) یافت شده است. به‌ طور کلی، با این حال، بسیاری از این مطالعات اثرات کوچک تا متوسط نشان می‌دهند و از طراحی‌های ضعیف تحقیقاتی رنج می‌برند (بیودل و آسر، ۲۰۱۱؛ سینگ و همکاران، ۲۰۱۲).

با استفاده از یک نمونه بزرگ از دانش‌آموزان در مقاطع چهارم تا هشتم، چومیتز و همکاران (۲۰۰۸) دریافتند که احتمال قبولی در آزمون‌های دستاورد ریاضی و زبان انگلیسی با افزایش تعداد آزمون‌های آمادگی جسمانی که در کلاس‌های تربیت بدنی برگزار می‌شود، افزایش می‌یابد. همچنین، احتمال قبولی در آزمون‌های ریاضی با افزایش وزن بدن رابطه معکوس داشت. مشابه با یافته‌های کاستلی و همکاران (۲۰۰۷)، وضعیت اجتماعی-اقتصادی و عوامل جمعیتی ارتباط کمی با رابطه بین تناسب اندام هوازی و عملکرد تحصیلی توضیح دادند؛ با این حال، وضعیت اجتماعی-اقتصادی ممکن است متغیری توضیح‌دهنده برای دانش‌آموزان با تناسب اندام پایین باشد (London and Castrechini, ۲۰۱۱).

در مجموع، بسیاری از مطالعات مقطعی و همبستگی ارتباط‌های کوچک تا متوسط یا بی‌ارتباطی بین تناسب اندام (Grissom, ۲۰۰۵؛ Cottrell et al., ۲۰۰۷؛ Edwards et al., ۲۰۰۹؛ Eveland-Sayers et al., ۲۰۰۹؛ Cooper et al., ۲۰۱۰؛ Welk et al., ۲۰۱۰؛ Wittberg et al., ۲۰۱۰؛ Zhu et al., ۲۰۱۰؛ Van Dusen et al., ۲۰۱۱) به‌ویژه تناسب اندام هوازی و عملکرد تحصیلی (Castelli et al., ۲۰۰۷؛ Chomitz et al., ۲۰۰۸؛ Roberts et al., ۲۰۱۰؛ Welk et al., ۲۰۱۰؛ Chih and Chen, ۲۰۱۱؛ London and Castrechini, ۲۰۱۱؛ Van Dusen et al., ۲۰۱۱) نشان می‌دهند. علاوه بر این، یافته‌ها ممکن است از یک ارتباط دوز-پاسخ پشتیبانی کنند، به این معنی که هرچه اجزای بیشتری از تناسب اندام (مانند استقامت قلبی-عروقی، قدرت، استقامت عضلانی) برای سن و جنسیت خاصی قابل قبول باشد، احتمال موفقیت در عملکرد تحصیلی بیشتر خواهد بود.

از منظر بهداشت عمومی و سیاست، استنباط‌ های این یافته‌ها به دلیل نبود استدلال‌های علّی، عدم تأیید داده‌ها و عدم دقت کافی به دلیل جمع‌آوری داده‌ها توسط غیر پژوهشگران یا از طریق روش‌های خودگزارشی محدود است. همچنین باید اشاره کرد که این تحقیقات شامل هیچ مطالعه طولی شناخته شده‌ای نبوده و تعداد کمی آزمایش‌های کنترل شده تصادفی وجود دارد (نمونه‌هایی از این موارد در بخش بعدی این فصل در بحث درباره مغز در حال توسعه آورده شده است).

فعالیت بدنی، تربیت بدنی و عملکرد تحصیلی

برخلاف داده‌ های همبستگی که در بالا برای تناسب اندام ارائه شد، اطلاعات بیشتری در مورد اثرات مستقیم مشارکت در برنامه‌های فعالیت بدنی و کلاس‌های تربیت بدنی بر عملکرد تحصیلی مورد نیاز است.

در یک فراتحلیل، سیبلی و اتنیه (۲۰۰۳) ارتباط مثبت بین فعالیت بدنی و شناخت در نوجوانان سنین مدرسه (۴ تا ۱۸ سال) یافتند و پیشنهاد کردند که فعالیت بدنی و همچنین تناسب اندام ممکن است با نتایج شناختی در طول دوره رشد مرتبط باشند. مشارکت در فعالیت بدنی با عملکرد شناختی در هشت دسته اندازه‌گیری (مهارت‌های ادراکی، ضریب هوشی، دستاورد، تست‌های زبانی، تست‌های ریاضی، حافظه، سطح رشد/آمادگی تحصیلی و “دیگر”) مرتبط بود، که نتایج نشان‌دهنده یک رابطه مفید از فعالیت بدنی به تمام نتایج شناختی به‌جز حافظه بود (سیبلی و اتنیه، ۲۰۰۳). با این حال، از آن زمان تاکنون، چندین مقاله ارتباط‌های قوی‌تری بین تناسب اندام هوازی و جنبه‌های مختلف حافظه در کودکان گزارش کرده‌اند (برای مثال، چادوک و همکاران، 2010a، ۲۰۱۱؛ کامیجو و همکاران، ۲۰۱۱؛ مونتی و همکاران، ۲۰۱۲). با این وجود، بازبینی جامع سیبلی و اتنیه (۲۰۰۳) مهم بود زیرا به توجه به ادبیات نوظهور اشاره کرد که پیشنهاد می‌دهد فعالیت بدنی می‌تواند به توسعه شناختی کمک کند، در حالی که همچنین نشان داد که نیاز به مطالعات بیشتر برای درک بهتر رابطه چندوجهی بین فعالیت بدنی و سلامت شناختی و مغزی وجود دارد.

مشارکت منظم در فعالیت بدنی که از طریق برنامه‌های تربیت بدنی حاصل می‌شود، می‌تواند با عملکرد تحصیلی مرتبط باشد، به‌ویژه زمانی که کلاس توسط معلم تربیت بدنی تدریس شود. مطالعه ورزش، بازی و تفریحات فعال برای کودکان (SPARK) اثرات یک برنامه تربیت بدنی مرتبط با سلامت دو ساله را بر عملکرد تحصیلی کودکان مورد بررسی قرار داد (سالیس و همکاران، ۱۹۹۹). در یک طراحی تجربی، هفت مدرسه ابتدایی به‌طور تصادفی به یکی از سه شرایط زیر اختصاص داده شدند: (۱) شرایط متخصص که در آن معلمان تربیت بدنی دارای مدرک، برنامه SPARK را تدریس می‌کردند، (۲) شرایط معلمان آموزش‌دیده که در آن معلمان کلاس درس، برنامه را پیاده‌سازی می‌کردند، و (۳) شرایط کنترل که در آن معلمان کلاس درس، برنامه تربیت بدنی محلی را اجرا می‌کردند. هیچ تفاوت معناداری در آزمون ریاضی بین شرایط مشاهده نشد؛ اما نمرات خواندن در شرایط متخصص به‌طور معناداری بیشتر از شرایط کنترل بود (سالیس و همکاران، ۱۹۹۹)، در حالی که نمرات زبان در شرایط متخصص نسبت به دو شرایط دیگر به‌طور معناداری پایین‌تر بود. نویسندگان نتیجه‌گیری کردند که صرف زمان در کلاس تربیت بدنی با متخصص تأثیر منفی بر عملکرد تحصیلی نداشته است. کاستی‌های این تحقیق شامل مقدار از دست رفتن داده‌ها از پیش‌آزمون به پس‌آزمون، استفاده از نتایج آزمون‌های کلاس دوم که عملکرد آن‌ها بالاتر از میانگین ملی بود به‌عنوان داده‌های پایه، و استفاده از آزمون‌های مقیاس‌محور به‌جای آزمون‌های معیارمحور می‌باشد.

در تحقیق‌های مهمی که توسط گابارد و بارتون (۱۹۷۹) انجام شد، شش شرایط مختلف از فعالیت بدنی (بدون فعالیت؛ ۲۰، ۳۰، ۴۰ و ۵۰ دقیقه؛ و پس‌آزمون بدون فعالیت) توسط ۱۰۶ دانش‌آموز کلاس دوم در طول آموزش تربیت بدنی انجام شد. هر جلسه فعالیت بدنی با ۵ دقیقه استراحت و انجام ۳۶ مسئله ریاضی همراه بود. نتایج نشان داد که یک اثر آستانه‌ای ممکن است وجود داشته باشد، به‌طوری‌که تنها در شرایط ۵۰ دقیقه‌ای، عملکرد ریاضی بهبود یافت و هیچ تفاوتی بر اساس جنسیت مشاهده نشد.

یک مطالعه طولی از کلاس‌های آمادگی تحصیلی سال ۱۹۹۸–۱۹۹۹ با استفاده از داده‌های مطالعه طولی کودکان ابتدایی، ارتباط بین ثبت‌نام در کلاس‌های تربیت بدنی و موفقیت تحصیلی را مورد بررسی قرار داد (کارلسون و همکاران، ۲۰۰۸). مقادیر بیشتر از کلاس‌های تربیت بدنی با عملکرد تحصیلی بهتر در ریاضیات در میان دختران ارتباط داشت، اما این یافته برای پسران صدق نکرد.

آهمد و همکاران (۲۰۰۷) در یک آزمایش تصادفی خوشه‌ ای نشان دادند که بعد از ۱۶ ماه از مداخله فعالیت بدنی مبتنی بر کلاس، هیچ تفاوت معنا داری بین گروه درمان و گروه کنترل در عملکرد در آزمون استاندارد توانایی‌های شناختی، نسخه سوم (CAT-۳) وجود نداشت. با این حال، برخی دیگر از محققان دریافتند که تمرین‌های هماهنگی (بودو و همکاران، ۲۰۰۸) یا دوره‌ های فعالیت بدنی شدید در زمان‌های آزاد (کویی و همکاران، ۲۰۰۶) به سطوح بالاتری از عملکرد تحصیلی منجر می‌شود. به ‌ویژه، کویی و همکاران ارتباط بین ثبت‌نام در کلاس ‌های تربیت بدنی و فعالیت بدنی با شدت متوسط یا شدید خارج از مدرسه را با عملکرد در دروس اصلی و در آزمون استاندارد استاندارد نوا، Terra Nova، در میان بیش از ۲۰۰ دانش‌آموز کلاس ششم بررسی کردند. نتایج آن‌ها نشان داد که ثبت‌نام در کلاس‌های تربیت بدنی تأثیری بر عملکرد تحصیلی نداشت، زیرا این کلاس‌ها تنها به‌طور متوسط ۱۹ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط یا شدید داشتند. اما هنگامی که زمان صرف‌شده در فعالیت بدنی با شدت متوسط یا شدید خارج از مدرسه در نظر گرفته شد، ارتباط مثبت معناداری با عملکرد تحصیلی پیدا شد، به‌طوری‌که بیشتر وقت صرف‌شده در فعالیت بدنی با شدت متوسط یا شدید به نمرات بهتر مرتبط بود، اما نه به نمرات آزمون‌ها (کویی و همکاران، ۲۰۰۶).

مطالعاتی که به بررسی ارتباط بین مشارکت در ورزش‌ها و موفقیت تحصیلی پرداخته‌اند، ارتباطات مثبتی یافته‌اند (مکانیک و هانسِل، ۱۹۸۷؛ دکستر، ۱۹۹۹؛ کراسنو، ۲۰۰۲؛ ایتل و ایتل، ۲۰۰۲؛ استیفن و شابن، ۲۰۰۲؛ ایتل، ۲۰۰۵؛ میلر و همکاران، ۲۰۰۵؛ فاکس و همکاران، ۲۰۱۰؛ رویز و همکاران، ۲۰۱۰)؛ میانگین نمرات بالاتر در فصل ورزشی نسبت به خارج از فصل (سیلیکیر و کوئیرک، ۱۹۹۷)؛ یک ارتباط منفی بین شرکت در ورزش‌های تشویق‌کننده و عملکرد در علوم (هانسون و کراوس، ۱۹۹۸)؛ و ارتباطات ضعیف و منفی بین میزان زمانی که دانش‌آموزان در ورزش‌ها مشارکت می‌کنند و عملکرد در کلاس زبان انگلیسی در میان دانش‌آموزان ۱۳، ۱۴ و ۱۶ ساله (دالی و رایان، ۲۰۰۰). با این حال، مطالعات دیگری هیچ ارتباطی بین مشارکت در ورزش‌ها و عملکرد تحصیلی پیدا نکرده‌اند (فیشِر و همکاران، ۱۹۹۶).

نتایج این مطالعات باید با احتیاط تفسیر شوند زیرا بسیاری از طراحی‌های آن‌ها نتواسته‌اند میزان مشارکت افراد در ورزش (مانند میزان زمان بازی، نوع و شدت فعالیت بدنی درگیر شده در ورزش) را در نظر بگیرند. علاوه بر این، مشخص نیست که آیا سیاست‌هایی برای الزامی بودن نمرات بالاتر برای واجد شرایط بودن در شرکت در ورزش‌ها وجود داشته است یا خیر. با این حال، ارائه فرصت‌های ورزشی برای نوجوانان، صرف نظر از فواید شناختی آن‌ها، به‌خوبی توجیه می‌شود، زیرا نوجوانان درگیر در ورزش‌ها یا سایر فعالیت‌های فوق‌برنامه کمتر احتمال دارد که در رفتارهای پرخطر مشارکت کنند (پیج و همکاران، ۱۹۹۸؛ اِلدر و همکاران، ۲۰۰۰؛ تالیافرو و همکاران، ۲۰۱۰)، مشارکت در ورزش‌ها باعث افزایش آمادگی بدنی می‌شود، و ارتباط با ورزش‌ها باعث افزایش ارتباط با مدرسه می‌شود.

اگرچه توافقی در مورد رابطه فعالیت بدنی با موفقیت تحصیلی وجود ندارد، اکثریت قریب به اتفاق شواهد موجود نشان می‌دهند که این رابطه یا مثبت است یا بی‌اثر. بررسی متاآنالیز شده توسط فِدوِا و آهان (۲۰۱۱) نشان می‌دهد که مداخلاتی که شامل فعالیت بدنی هوازی هستند، بیشترین تأثیر را بر عملکرد تحصیلی دارند؛ با این حال، تمامی انواع فعالیت بدنی، به‌جز آن‌هایی که تنها شامل انعطاف‌پذیری هستند، به بهبود عملکرد تحصیلی کمک می‌کنند، همانطور که مداخلاتی که از گروه‌های کوچک (حدود ۱۰ دانش‌آموز) به جای افراد یا گروه‌های بزرگ استفاده می‌کنند نیز اثر مثبتی دارند. فارغ از قدرت یافته‌ها، ادبیات موجود نشان می‌دهد که زمانی که در فعالیت بدنی صرف می‌شود، برای کودکان مفید است زیرا هیچ شواهدی مبنی بر اینکه این فعالیت‌ها از عملکرد تحصیلی کاسته باشد وجود ندارد و در واقع می‌تواند سلامت و عملکرد کلی را بهبود بخشد (سالیس و همکاران، ۱۹۹۹؛ هیلمن و همکاران، ۲۰۰۸؛ تومپوروسکی و همکاران، ۲۰۰۸؛ ترودو و شپرد، ۲۰۰۸؛ راسبری و همکاران، ۲۰۱۱).

علاوه بر این، ورزش مهارت ‌هایی مانند کنترل هیجان، تاب ‌آوری، و مدیریت شکست را در دانش‌آموزان تقویت می‌کند که به ‌ویژه در سنین نوجوانی که دوره‌ ی بحران هویت و بی‌ثباتی عاطفی است، از اهمیت بالایی برخوردارند.

بررسی تفاوت‌ها بر اساس نوع ورزش و پایه تحصیلی

ورزش‌های تیمی مانند فوتبال و والیبال بیش‌تر به تقویت مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی منجر می‌شوند و احساس تعلق به گروه را افزایش می‌دهند. این احساس تعلق، به نوبه‌ی خود، با افزایش رضایت از محیط مدرسه و تمایل بیشتر به شرکت در فعالیت‌های تحصیلی همراه است. در مقابل، ورزش‌های انفرادی نظیر دویدن یا شنا، تقویت اراده، تمرکز فردی و خودانگیختگی را به‌همراه دارند.

در دوره ابتدایی، ورزش باعث تخلیه انرژی و تمرکز بهتر در کلاس می‌شود. در دوره متوسطه، تأثیر آن بر کاهش فشارهای روانی و پرخاشگری بیشتر مشاهده می‌شود. در نوجوانی، که هویت‌یابی از طریق عضویت در گروه‌ها اهمیت دارد، ورزش‌های تیمی اثرگذارتر هستند.

یک بررسی جامع در مورد اینکه چگونه سلامت کودکان و تفاوت‌ های سلامت بر عملکرد تحصیلی و یادگیری تأثیر می‌گذارد، انجام شد. گزارش نویسنده بر شواهد تجربی مبتنی است که نشان می ‌دهد اصلاحات آموزشی بی‌اثر خواهند بود مگر اینکه سلامت کودکان به ‌عنوان اولویت در نظر گرفته شود. باش نتیجه‌ گیری می‌کند که مدارس ممکن است تنها جایی باشند که نابرابری‌های سلامت می‌توانند مورد توجه قرار گیرند و اگر نیازهای اساسی سلامت کودکان برآورده نشود، آنها در یادگیری مشکل خواهند داشت، فارغ از مؤثر بودن مواد آموزشی مورد استفاده. اخیراً، افرت (۲۰۱۱) یک بررسی از فعالیت بدنی، تناسب اندام و عملکرد تحصیلی انجام داد تا شکاف دستاوردها را بررسی کند. او کشف کرد که تنها هفت مطالعه وضعیت اجتماعی-اقتصادی را به‌عنوان یک متغیر در نظر گرفته بودند، با وجود ارتباط شناخته‌شده آن با آموزش (سیرین، ۲۰۰۵).

تناسب اندام به‌ عنوان یک نتیجه یادگیری از آموزش‌های بدنی و ارتباط آن با عملکرد تحصیلی

دستیابی به یک سطح سالم از تناسب اندام هوازی، همان‌ طور که با استفاده از استانداردهای ارجاع‌ شده به معیارها از نظرسنجی ملی سلامت و تغذیه تعریف شده است، یک نتیجه مطلوب یادگیری در برنامه ‌های آموزش بدنی است. مشارکت منظم در فعالیت بدنی همچنین یک استاندارد ملی برای آموزش بدنی است، استانداردی که برای تسهیل ایجاد مشارکت عادتواره و معنادار در فعالیت بدنی طراحی شده است با این حال، اگرچه تناسب اندام و مشارکت در فعالیت بدنی به‌عنوان نتایج یادگیری در تمام ۵۰ ایالت تأسیس شده است، شواهد اندکی وجود دارد که نشان دهد کودکان در واقع به این استانداردها دست یافته و آنها را حفظ می‌کنند. داده‌ های ایالتی و ملی که شامل داده ‌هایی در مورد تناسب اندام فیزیکی و عملکرد تحصیلی نوجوانان هستند، دسترسی به داده‌ های سطح دانش ‌آموزی در این زمینه را افزایش داده ‌اند (گریسوم، ۲۰۰۵؛ کاترل و همکاران، ۲۰۰۷؛ کارلسون و همکاران، ۲۰۰۸؛ چومیتز و همکاران، ۲۰۰۸؛ ویتبرگ و همکاران، ۲۰۱۰؛ ون دوسن و همکاران، ۲۰۱۱). تحقیقات اولیه در استرالیای جنوبی بر روی کمی ‌سازی فواید فعالیت بدنی و آموزش بدنی در طول روز مدرسه متمرکز بود؛ فوایدی که ذکر شدند شامل افزایش تناسب اندام فیزیکی، کاهش چربی بدن و کاهش خطر بیماری ‌های قلبی-عروقی بودند (دوایر و همکاران، ۱۹۷۹، ۱۹۸۳). حتی امروزه، دوایر و همکاران از جمله معدود محققانی هستند که به ‌طور منظم در تحقیقات خود، اندازه‌ گیری‌ های شدت فعالیت بدنی در محیط مدرسه را گنجانده‌ اند، که باور بر این است که این امر دلیل اصلی است که آنها می‌توانند تأثیرات متفاوت شدت ‌های مختلف را گزارش دهند. یک مطالعه طولی در Trois-Rivières، کبک، کانادا، بررسی کرد که چگونه عملکرد تحصیلی کودکان از کلاس اول تا ششم با سلامت دانش ‌آموزان، مهارت ‌های حرکتی و زمانی که در آموزش بدنی گذرانده می‌شد، ارتباط داشت. محققان نتیجه ‌گیری کردند که زمان اضافی اختصاص یافته به آموزش بدنی عملکرد تحصیلی را مهار نکرده است (شپرد و همکاران، ۱۹۸۴؛ شپرد، ۱۹۸۶؛ ترو دو و شپرد، ۲۰۰۸).

پیگیری طولی که به بررسی فواید بلند مدت تجربیات آموزش بدنی ارتقا یافته می ‌پردازد، امیدوارکننده است اما عمدتاً نتیجه‌ گیری قطعی ندارد. در یک مطالعه که اثرات آموزش بدنی روزانه در دوران ابتدایی بر فعالیت بدنی در دوران بزرگسالی را بررسی کرد، ۷۲۰ مرد و زن نظرسنجی سلامت کبک را تکمیل کردند (ترو دو و همکاران، ۱۹۹۹). یافته ‌ها نشان می‌دهند که آموزش بدنی با فعالیت بدنی در زندگی بعدی برای زنان مرتبط بوده است، اما برای مردان خیر (ترو دو و همکاران، ۱۹۹۹)؛ بیشتر این ارتباطات معنادار اما ضعیف بودند (ترو دو و همکاران، ۲۰۰۴). شاخص توده بدنی (BMI) بزرگسالان در سن ۳۴ سالگی با شاخص توده بدنی کودکی در سنین ۱۰ تا ۱۲ سال در زنان مرتبط بود، اما در مردان خیر (ترو دو و همکاران، ۲۰۰۱). مطالعات طولی مانند آنهایی که در سوئد و فنلاند انجام شده است نیز نشان می‌دهند که تجربیات آموزش بدنی ممکن است با مشارکت بزرگسالان در فعالیت بدنی مرتبط باشد (گلنمَارک، ۱۹۹۴؛ تلما و همکاران، ۱۹۹۷). از دیدگاه عملکرد تحصیلی، داده‌ های طولی در مورد مردانی که برای خدمت نظامی ثبت‌نام کرده بودند، نشان می‌دهند که تناسب اندام قلبی-عروقی در سن ۱۸ سالگی پیش‌بینی‌کننده عملکرد شناختی در دوران بزرگسالی بوده است (آبرگ و همکاران، ۲۰۰۹)، و بنابراین ایده ارائه فرصت‌های آموزش بدنی و فعالیت بدنی حتی در دوران بزرگسالی از طریق آموزش‌های متوسطه و تحصیلات عالی را تأیید می‌کند.

تحقیقی که بر روی کودکان جوان ‌تر (در پایه‌های سوم و پنجم) انجام شد، به بررسی تأثیرات متفاوت اجزای مختلف پرداخت. به طور خاص، آنها تأثیرات فردی ظرفیت هوازی، قدرت عضلات، انعطاف‌ پذیری عضلات و ترکیب بدنی را بر عملکرد در ریاضی و خواندن در آزمون استاندارد موفقیت ایالت ایلینوی بررسی کردند. نمونه ‌ای از ۲۵۹ کودک در این تحقیق مشارکت داشتند. یافته‌ های آنها تأیید کننده نتایج اداره آموزش کالیفرنیا (گریسوم، ۲۰۰۵) بود که نشان می‌دهند رابطه‌ ای کلی بین تناسب اندام و عملکرد در آزمون‌های آموزشی وجود دارد. هنگامی که اجزای فردی تفکیک شدند، محققان دریافتند که تنها ظرفیت هوازی با عملکرد آزمون ارتباط داشت. قدرت عضلات و انعطاف ‌پذیری هیچ ارتباطی نداشتند، در حالی که رابطه معکوسی بین شاخص توده بدنی (BMI) و عملکرد آزمون مشاهده شد، به طوری که BMI بالاتر با عملکرد ضعیف‌تر در آزمون ‌ها مرتبط بود. اگرچه باکستر و همکاران (۲۰۱۱) اهمیت حضور در مدرسه را از طریق یادآوری دانش‌آموزان کلاس چهارم تأیید کردند، اما همبستگی‌ها با BMI معنا دار نبودند.

نقش محیط مدرسه و نظام آموزشی

مدارس با داشتن برنامه‌ ی منظم تربیت بدنی، فضای باز مناسب، معلمان متخصص و تجهیزات ورزشی کافی، می‌توانند بستر مؤثری برای تأثیر مثبت ورزش بر تحصیل ایجاد کنند. اما متأسفانه در بسیاری از مدارس کشور، درس تربیت بدنی یا جدی گرفته نمی‌شود یا به‌عنوان زمانی برای استراحت از آن یاد می‌شود.

نگاه سطحی به تربیت بدنی، کمبود زیرساخت‌ها، تراکم بالا در کلاس‌های ورزشی و عدم تربیت معلمان تخصصی تربیت بدنی، از جمله چالش‌هایی هستند که تأثیر مثبت ورزش را در مدارس کاهش می‌دهند. همچنین نبود برنامه‌ریزی میان‌رشته‌ای بین ورزش و سایر دروس (مثلاً ادغام مهارت‌های ریاضی در بازی‌های حرکتی) یکی دیگر از فرصت‌های از دست‌رفته در نظام آموزشی ماست.

اجرای مدل سلامت مدرسه هماهنگ که توسط دولت ایالتی تگزاس به الزامی تبدیل شده است، ایجاب می‌ کند که تمامی مدارس در تگزاس تست تناسب اندام سالانه با استفاده از Fitnessgram را برای دانش‌آموزان پایه‌ های ۳ تا ۱۲ برگزار کنند. در شماره ویژه‌ ای از ( Research Quarterly for Exercise and Sport۲۰۱۰)، چندین مقاله به بررسی وضعیت فعلی تناسب اندام در میان کودکان تگزاس پرداخته‌اند؛ ارتباطات میان سطوح عملکرد مدرسه، موفقیت تحصیلی و تناسب اندام تایید شده‌اند (وِلک و همکاران، ۲۰۱۰؛ ژو و همکاران، ۲۰۱۰) و توانایی معلمان تربیت بدنی واجد شرایط در اجرای آزمون‌های تناسب اندام نشان داده شده است (ژو و همکاران، ۲۰۱۰). همچنین با استفاده از داده‌های مدارس تگزاس، ون دوسن و همکاران (۲۰۱۱) دریافتند که تناسب اندام قلبی‌عروقی ارتباط قوی‌تری با عملکرد تحصیلی دارد، به ویژه در ریاضیات نسبت به خواندن. برخلاف تحقیقات قبلی که کاهش مداوم تناسب اندام را در مراحل مختلف رشد نشان داده بودند (دانکن و همکاران، ۲۰۰۷)، این مطالعه نشان داد که تناسب اندام قلبی‌عروقی کاهش یافت اما به طور معناداری کاهش نیافت (ون دوسن و همکاران، ۲۰۱۱). بنابراین، تناسب اندام هوازی ممکن است برای عملکرد تحصیلی مهم باشد، زیرا ممکن است رابطه‌ای به صورت دوز-پاسخ وجود داشته باشد (وَ…).

زمان یادگیری تحصیلی و رفتارهای در حال انجام و خارج از تکلیف

زمان زیاد صرف تکلیف، بی‌توجهی به تکلیف، رفتارهای خارج از تکلیف و رفتارهای ناهنجار از موارد مهم در محیط یادگیری هستند، زیرا زمان یادگیری تحصیلی به طور مستقیم بر عملکرد تحصیلی تأثیر می‌گذارد. این رفتارها قابل مشاهده هستند و برای معلمان نگران‌کننده‌اند زیرا از کیفیت محیط یادگیری می‌کاهند. مشاهده سیستماتیک توسط ناظران آموزش‌دیده می‌تواند بینش مهمی در مورد اثرات استراحت‌های کوتاه فعالیت بدنی بر این رفتارها ارائه دهد. در واقع، مشاهدات سیستماتیک از رفتارهای دانش‌آموزان به عنوان یک روش جایگزین برای اندازه‌گیری عملکرد تحصیلی استفاده شده است (ماهار و همکاران، ۲۰۰۶؛ گریکو و همکاران، ۲۰۰۹). پس از توسعه فعالیت‌های فیزیکی مبتنی بر کلاس، به نام Energizers (تحریک‌کننده‌ها)، معلمان آموزش دیدند که چگونه این فعالیت‌ها را در دروس خود حداقل دو بار در هفته پیاده‌سازی کنند (ماهار و همکاران، ۲۰۰۶). اندازه‌گیری‌های فعالیت فیزیکی پایه و رفتارهای در حال انجام با استفاده از پدمترها و مشاهدات مستقیم در دو کلاس سوم و دو کلاس چهارم جمع‌آوری شد. این مداخله شامل ۲۴۳ دانش‌آموز بود، در حالی که ۱۰۸ دانش‌آموز به عنوان گروه کنترل بدون شرکت در این فعالیت‌ها باقی ماندند. یک زیرگروه از ۶۲ دانش‌آموز کلاس سوم و چهارم برای رفتارهای در حال انجام در کلاس پس از انجام فعالیت فیزیکی تحت نظر قرار گرفتند. کودکانی که در فعالیت‌های Energizers شرکت کردند، نسبت به کسانی که در این فعالیت‌ها شرکت نکردند، قدم‌های بیشتری در طول روز مدرسه برداشتند؛ همچنین، رفتارهای در حال انجام آنها بیش از ۲۰ درصد نسبت به اندازه‌گیری‌های پایه افزایش یافت.

یک مرور سیستماتیک از یک برنامه مشابه فعالیت فیزیکی در کلاس که به‌طور خاص به یادگیری مرتبط است—Take 10!—برای شناسایی تأثیرات اجرای آن بعد از ۱۰ سال استفاده انجام شد (کیب و همکاران، ۲۰۱۱). نتایج نشان می‌دهند که کودکانی که Take 10! را در کلاس تجربه کرده بودند، در فعالیت فیزیکی متوسط تا شدید (۶.۱۶ تا ۶.۴۲ METs) مشارکت داشتند و شاخص توده بدنی (BMI) کمتری نسبت به کسانی که این برنامه را تجربه نکردند داشتند. علاوه بر این، کودکانی که در کلاس‌های Take 10! بودند، هوش سیال بهتری داشتند (رید و همکاران، ۲۰۱۰) و نمرات بالاتری در ارزیابی‌های تحصیلی داشتند (دانیلی و همکاران، ۲۰۰۹).

برخی نگرانی دارند که معرفی فعالیت فیزیکی به محیط کلاس ممکن است برای دانش‌آموزان حواس‌پرتی ایجاد کند. با این حال، در یک مطالعه، دانش‌آموزان کم‌تحرک بودند که کاهش در زمان متمرکز بودن روی وظایف را نشان دادند، در حالی که دانش‌آموزان فعال پس از انجام یک وظیفه فعال یادگیری، به همان سطح رفتار در حال انجام برگشتند (گریکو و همکاران، ۲۰۰۹). در میان ۹۷ دانش‌آموز کلاس سوم در این مطالعه، افزایش جزئی اما غیرمعنادار در رفتارهای در حال انجام بلافاصله پس از این درس‌های فعال مشاهده شد. علاوه بر این، این بهبودها تحت تأثیر شاخص توده بدنی (BMI) قرار نگرفتند.

به طور خلاصه، اگرچه این موضوع در حال حاضر کم‌مطالعه است، درس‌های فعال فیزیکی ممکن است زمان متمرکز بودن و توجه به وظایف در محیط کلاس را افزایش دهند. با توجه به پیچیدگی کلاس‌های معمولی، استراتژی شامل درس‌های خاص محتوا که فعالیت فیزیکی را در خود گنجانده‌اند، می‌تواند توجیه ‌پذیر باشد.

استراحت

پیشنهاد شده است که هر کودک هر روز حداقل ۲۰ دقیقه زمان استراحت داشته باشد و این زمان در صورت امکان در فضای باز و با فعالیت‌های ایمن انجام شود (NASPE، ۲۰۰۶). مشارکت مداوم در استراحت می‌تواند به دانش‌آموزان کمک کند تا مهارت‌های اجتماعی خود را تقویت کرده، مهارت‌های میانجی‌گری اجتماعی در بازی منصفانه را یاد بگیرند، دقایق اضافی فعالیت فیزیکی متوسط یا شدید را بدست آورند که به هدف ۶۰ دقیقه یا بیشتر در روز کمک می‌کند، و فرصتی برای ابراز تخیل خود از طریق بازی آزاد داشته باشند (Pellegrini و Bohn، ۲۰۰۵؛ به فصل ۶ نیز مراجعه کنید). زمانی که کودکان قبل از ناهار در استراحت شرکت می‌کنند، مزایای اضافی نیز به همراه دارد، مانند کاهش ضایعات غذایی، افزایش بروز رفتار مناسب در کافه تریا در هنگام ناهار، و آمادگی بیشتر دانش‌آموزان برای یادگیری هنگام بازگشت به کلاس پس از ناهار .

برای بررسی تأثیرات مشارکت در فعالیت‌های فیزیکی در طول استراحت بر رفتار در کلاس، بارروس و همکاران (۲۰۰۹) داده‌هایی از مطالعه طولی اولیه کودکان که شامل ۱۰,۰۰۰ کودک ۸ تا ۹ ساله بود، مورد بررسی قرار دادند. معلمان زمان استراحت را به علاوه رتبه‌بندی رفتار در کلاس (از “رفتارهای ناسالم به طور مکرر” تا “رفتار عالی”) ارائه کردند. نتایج نشان می‌دهند که کودکانی که حداقل ۱۵ دقیقه استراحت داشتند، بیشتر احتمال داشت که رفتار مناسبی در کلاس نشان دهند (بارروس و همکاران، ۲۰۰۹). در مطالعه‌ای دیگر، ۴۳ دانش‌آموز کلاس چهارم به‌طور تصادفی به یکی از دو گروه (۱ روز استراحت یا بدون استراحت) تقسیم شدند تا تأثیر آن بر رفتار در کلاس را بررسی کنند (جارِت و همکاران، ۱۹۹۸). محققان نتیجه گرفتند که رفتار مناسب‌تر در میان کودکانی که استراحت داشتند مشاهده شد. اندازه اثر متوسطی (= ۰.۵۱) مشاهده شد. در یک سری مطالعات که توجه به وظیفه کودکان پیش‌دبستانی را پس از ۲۰ دقیقه استراحت بررسی می‌کرد، زمان بیشتری برای انجام وظایف آموزشی و خواندن داستان‌ها مشاهده شد (پلیگرینی و همکاران، ۱۹۹۵). با وجود این یافته‌های مثبت مربوط به بهبود توجه، مهم است که اشاره شود که تعداد کمی از این مطالعات در واقع شدت فعالیت فیزیکی در طول استراحت را اندازه‌گیری کرده ‌اند.

به‌طور متفاوتی، داده‌های نظرسنجی از ۵۴۷ مدیر مدرسه ابتدایی در ویرجینیا نشان می‌دهد که زمانی که به مشارکت دانش‌آموزان در آموزش‌های بدنی، هنر و موسیقی اختصاص یافته بود، تأثیر منفی بر عملکرد تحصیلی نداشت (ویلیکینز و همکاران، ۲۰۰۳). بنابراین، استراتژی کاهش زمان اختصاص یافته به آموزش بدنی به منظور افزایش عملکرد تحصیلی ممکن است تأثیر مورد نظر را نداشته باشد. شواهد مربوط به فعالیت بدنی در مدرسه از ارائه وقفه‌های فعالیت بدنی در طول روز مدرسه به‌عنوان روشی برای افزایش هوش سیال، زمان روی وظیفه و توجه حمایت می‌کند. با این حال، هنوز روشن نیست که چه میزان از این اثرات می‌تواند به وقفه از زمان تحصیلی نسبت داده شود و چه میزان نتیجه مستقیم از نیازها/ویژگی‌های خاص فعالیت بدنی است.

نقش خانواده و جامعه

خانواده‌هایی که ورزش را در برنامه روزمره فرزندان خود گنجانده‌اند، شاهد تمرکز، نشاط و پیشرفت تحصیلی بیشتر فرزندانشان هستند. در مقابل، والدینی که صرفاً بر حفظ نمرات تمرکز دارند و ورزش را اتلاف وقت می‌دانند، ناخودآگاه باعث کاهش انگیزه و افزایش استرس تحصیلی در فرزند خود می‌شوند.

همچنین رسانه‌ها، شهرداری‌ها و نهادهای فرهنگی نیز می‌توانند با گسترش فضاهای ورزشی و الگوسازی از افراد موفق تحصیلی که اهل ورزش نیز هستند، در نهادینه‌سازی این باور فرهنگی نقش‌آفرینی کنند.

۶. پیشنهادات کاربردی

1. بازنگری در برنامه‌ ریزی درسی و افزایش ساعات تربیت بدنی به‌ ویژه در مدارس ابتدایی.
2. تجهیز مدارس به امکانات ورزشی پایه با رعایت عدالت آموزشی در مناطق مختلف کشور.
3. آموزش معلمان در حوزه روان‌شناسی ورزشی جهت ایجاد انگیزه بیشتر در دانش‌آموزان.
4. طراحی فعالیت‌های میان‌رشته‌ای برای ترکیب ورزش با مفاهیم درسی.
5. ارتقاء آگاهی والدین درباره تأثیر مثبت ورزش بر عملکرد تحصیلی فرزندان.
6. برگزاری جشنواره‌های ورزشی علمی درون‌مدرسه‌ای به‌عنوان مکمل فرآیند یادگیری.

نتیجه‌ گیری

ورزش و فعالیت بدنی نقشی بسیار فراتر از صرفاً تقویت جسم دارد. آن‌گونه که شواهد پژوهشی و تجربی نشان می‌دهند، ورزش نه‌تنها بر رشد فیزیکی دانش‌آموزان مؤثر است، بلکه با ارتقاء توانایی‌های شناختی، روانی، اجتماعی و اخلاقی، نقشی محوری در بهبود عملکرد تحصیلی ایفا می‌کند. درک صحیح از این ارتباط می‌تواند آموزش و پرورش کشور را به سمت تحول در شیوه‌های یاددهی-یادگیری هدایت کرده و نسلی خلاق، سالم و پویا برای آینده بسازد.

منابع

1. کراس، مایکل و همکاران (۲۰۱۹). Physical Activity and Academic Performance. Journal of Educational Psychology.
2. سازمان بهداشت جهانی (۲۰۲۲). Guidelines on Physical Activity for Children and Adolescents.
3. محمدی‌فر، زهرا. (۱۴۰۰). بررسی تأثیر ورزش بر نمرات درسی دانش‌آموزان. فصلنامه علوم تربیتی ایران.
4. قنبری، علی. (۱۳۹۸). نقش تربیت بدنی در بهداشت روانی دانش‌آموزان. مجله پژوهش‌های روان‌شناسی کاربردی.
5. فاضلی، الهه. (۱۴۰۱). رابطه بین فعالیت‌های بدنی و انگیزش تحصیلی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه فرهنگیان.
6. نصیری، مریم. (۱۴۰۲). تأثیر نوع ورزش بر یادگیری در مقاطع تحصیلی مختلف. مجله نوآوری‌های آموزشی.
7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK201501/