آبتاب– فاطمه مهسا کارآموزیان- پسته درخت دوپايهاي است كه ارتفاع آن به حدود ۵ متر ميرسد و به حالت خودرو در ايران و افغانستان ميرويد. درخت پسته معمولي و يا پسته ايراني به شكل جنگلهاي انبوه در شمال شرقي ايران ديده ميشود، لذا ميتوان گفت كه اصل اين نوع پسته از ايران است و از ايران به ساير نقاط خصوصاً به سواحل درياي مديترانه (جنوب اروپا و شمال آفريقا) رفته است. مطالعات نشان داده است که پسته بعد از یک دوره مصرف کوتاه، کلسترول بد خون (LDL) را کاهش داده و کلسترول خوب خون (HDL) را افزایش میدهد. خوردن پسته به پیشگیری از دیابت نوع ۲ کمک میکند. پسته قادر به برطرف كردن اسهال معمولي و اسهال خوني است و چون حاوي مواد مغذي مناسب به همراه ويتامينها بوده و كالري بالايي دارد، مصرف آن به ورزشكاران، دانش آموزان، نوجوانان به خصوص در سنين رشد و به زنان باردار و شيرده توصيه ميشود.
تركيبات گياه
از نظر تركيبات شيميايي، در هر يك صد گرم مغز پسته مواد زير وجود دارد: آب ۳/5گرم، پروتئين ۱۹/۳ گرم، مواد چربي ۵۳/۷ گرم، هيدراتهاي كربن ۱۷ گرم، خاكستر ۲/۷ گرم، كلسيم ۱۳۱ ميليگرم، فسفر ۵۰۰ ميليگرم، آهن ۷/۳ ميليگرم، پتاسيم ۹۷۲ ميليگرم،ویتامین آ ۲۳۰ واحد بين المللي، تيامين ۰/67 ميليگرم و نياسين ۱/۴ ميليگرم. پسته سرشار از آنتیاکسیدانهایی مثل ویتامین A و E میباشد. پسته، از رگهای خونی محافظت کرده و خطر بیماریهای قلبی را پایین میآورد. حتی مصرف کم پسته هم میتواند سطح لوتئین، آنتیاکسیدانی که برای محافظت دربرابر LDL اکسیدشده کاربرد دارد را بالا ببرد و احتمال بیماری قلبی را کاهش دهد. ۶۰ درصد از ارزش غذایی روزانه توصیهشده از فسفر معدنی، فقط در یک فنجان پسته وجود دارد. پسته منبع بسیار خوبی از ویتامین B6 است. این ویتامین برای ساخت هموگلوبین (پروتئین مسئول حمل اکسیژن در جریان خون به سلولها) لازم بوده و همچنین مقدار اکسیژن حمل شده را نیز افزایش میدهد. ویتامین B6 که در پسته وجود دارد، تاثیرات بسیار خوبی بر سیستم عصبی بدن دارد. مولکولهای پیامآور که آمین نامیده میشوند، برای رشد به آمینواسید نیاز دارند که، درمقابل برای ساخت به ویتامین B6 متکی هستند. پسته حاوی دو کاروتینوئید است که، در بقیه مغزها یافت نمیشود. این کاروتینوئیدها که لوتئین و زآکسانتین نامیده میشوند، بعنوان آنتیاکسیدان محافظ عمل میکنند و از تخریب بافتهای بدن درمقابل رادیکالهای آزاد جلوگیری میکنند. رادیکالهای آزاد موجب زوال ماکولا مرتبط به سن میشود که یکی از دلایل اصلی مشکلات بینایی و کوری اکتسابی است. هر چند سیستم ایمنی سالم به مصرف ویتامین B6 بستگی دارد اما باید توجه داشت که مصرف بیش از اندازه ویتامین B6، فعالیت مغز را کند کرده و تاثیرگذاری سیستم ایمنی بدن برای مقابله با عفونتها را کاهش میدهد. ویتامین B6 موجود در پسته به بدن کمک میکند تا گلبولهای قرمز سالم بسازد و به حفظ سلامت غدد لنفاوی مثل غده طیموس، طحال و گرههای لنفاوی کمک کند و از تولید کافی گلبولسفید خون که از بدن در مقابل عفونتها حفاظت میکند مطمئن شود. پسته منبع بسیار خوبی از ویتامین E است که یک آنتیاکسیدان محلول در چربی بسیار عالی است و برای حفظ یکپارچگی غشای سلولی لازم بوده و معمولا برای داشتن پوستی سالم و زیبا توصیه میشود. ویتامین E از پوست در برابر تخریب ناشی از اشعات UV محافظت کرده و به این ترتیب از پیر شدن زودرس و سرطان پوست حلوگیری میکند. پسته حاوي املاح مغذي شامل آهن، پتاسيم، فسفر و كلسيم است. مغز پسته به دليل دارا بودن آهن، خونساز است و معمولاً به افرادي كه از كم خوني و فقر آهن رنج ميبرند، مصرف آن توصيه ميشود.
نحوه مصرف
دم کرده: دم كرده پوست سبز پسته، حالت دل به هم خوردگي و استفراغ را از بين ميبرد.
جوشانده: جوشانده برگ و پوست درخت پسته در درمان دردهاي كبدي و رودهاي و حالتهاي استفراغ، يرقان و سرفههاي مزمن مفيد ميباشد.
توصیهها: مغز پسته حاوي اسيدهاي چرب مفيد بوده، اما مصرف آن به افرادي كه ميزان تريگليسريد خون بالايي دارند، توصيه نميشود. همچنين، به دليل هضم دشوار آن مناسب افرادی که معده ضعیفی دارند، نیست. پس اگر دچار ضعف و نارسايي كبد هستید و یا مبتلا به بيماريهاي نقرس، ديابت، تريگلیسیرید بالای خون و ناراحتي كليه ميباشید بايد از خوردن پسته خودداري کنید.