آبتاب– نشریه “زبان زنان”، چاپ اصفهان در سال ۱۲۹۸ش، نخستین نشریه زنانهای که کلمه «زن» در عنوان آن به کار رفته بود و مجوز انتشارش به نام یک زن به صاحبامتیازی و مدیریت خانم صدیقه دولتآبادی صادر شد. این نشریه که با سرمایه شخصی مؤسس آن دایر شده بود، نخستین روزنامه خارج از تهران و سومین نشریه اختصاصی زنان بعد از نشریه های دانش و شکوفه بود. نشریهی “زبان زنان” در سه دوره مجزا منتشر شد.
“زبان زنان” در ابتدا به مباحث مربوط به زنان و دوشیزگان (مانند شرایط انتخاب همسر، روابط زن و شوهر، اصول خانه داری و…) پرداخت و در ادامه موضوعات دیگری را پیگیری میکرد: “آشنا کردن زنان و جامعه به حقوقی همچون آموزش، استقلال اقتصادی و حقوق خانوادگی و اهمیت مدارس، مناقشه قلمی با مردان که اغلب موضوعات جنجالی میشدند، بحث در مورد آزادی و استبداد پیش از مرد و زن و مسایل مختص به زن، مباحث جدید روزگار نو مانند دموکراسی و سوسیال دموکراسی. این نشریه بهتدریج علاوه بر مباحث ویژه زنان، بر خلاف دو روزنامه پیشین از سیاست و مسائل جامعه سخن راند که خود تجربهای جدید برای روزنامه نگاری زنان بود.”
خانم صدیقه دولتآبادی برای نخستین بار مشارکت زنان در زندگی سیاسی و اجتماعی را «حق طبیعی» آنان و احقاق آن را ضرورتی جهانی و ملّی میدانست که این امر در آشنایی زنان ایران با حقوق خود از اهمیت زیادی برخوردار بود. او از معدود زنانی بود که از همان دوران شروع فعالیتهایش، پیگیر حق رای زنان بود که جلوه آن در نشریهاش هم قابل توجه بود. انتشار مقالات مختلف در نشریه زبان زنان واکنشهای تند مخالفان را بر میانگیخت.
خانم دولتآبادی با مشکلات فراوانی در جامعه مواجه بود. او در کنار تهدیدهای جانی به زحمت توانست دفتر نشریه را از حمله اراذل و اوباش مصون بدارد. افراد مخالف در قالب شبنامههای زیرزمینی و بدون نام به نشریه و پایهگذار آن حمله میکردند، شایعه میپراکندند و در روزنامههای دیگر علیه نشریه مقاله مینوشتند. هم خانه صدیقه دولتآبادی و هم دفتر نشریه بارها مورد حمله افراطیون قرار گرفت، به طوری که حتی در برخی موارد سلاح گرم به همراه داشتند. وی برای حفظ جان خود به خانه جدیدی نقل مکان کرد و موفق شد انتشار نشریه را تحت حفاظت پلیس ادامه بدهد.
در این دوره مهم ترین مطالب این نشریه شامل مسایلی در زمینهی روابط خانوادگی و جایگاه زن در خانواده، تحصیل علم معاش، سن مطلوب ازدواج، بهداشت عمومی و خصوصاً بهداشت کودکان و زنان و تعلیم و تربیت بود. جز يک شماره آن كه دربارۀ دعوت از متفقين براي ترک خاک ايران بود، هيچكدام از شمارههايش جنبه سياسي نداشتند، ولي به علت محدوديتهاي ايجاد شده از وزارت معارف و همچنين، مسافرت خانم دولتآبادي به اروپا چاپ آن متوقف شد و پس از بازگشت او از سفر اروپا در ۱۳۲۱ش در تهران به طور پراكنده منتشر و بدل به مجله ماهانه زنان شد.
صديقه دولت آبادي زبان زنان را مدرسه سيار میخواند و نقش خود را با طبيب يکي میدانست: ”. . . اين همه ناگواریها و بي عدالتیها روح معارفپروری مرا تقويت کرده، بر آن واداشت بدون انديشه و هراس مدرسه سیاری به وجود آورم و چون نسخه طبيب به بالين بيماران خانهنشين بيکار بفرستم، تا در حدود امکان به بيداری و هوشياری زنان مدد شده باشد.” (دولت آبادی، صدیقه، نامهها، یادها و نوشتهها، ج ۳، ص ۶۴۸)
مجموعه کامل مجله زبان زنان در کتابخانه ملی ایران در تهران و نسخههای پراکنده مجله نیز در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، دانشگاه اصفهان و کتابخانه مرکزی فارس موجود است.