نویسنده: مهندس حسن اشرف گنجویی – کارشناس رسمی و محقق تأمین آب
در مراسم افتتاحیه خط انتقال آب از خلیج فارس به استانهای هرمزگان، یزد، کرمان در وصف عظمت و بزرگی طرح خلیج یکی از مسئولین بلند پایه کشوری (وزیر صنعت، معدن، تجارت سابق) کار را به اسلاف و نیاکانمان که قنات و قنات داری را راه اندازی نمودند تشبیه نمود. در اینجا این سئوال پیش می آید که کار قنات و قنات داری در عصر و زمان خود با ارزش و اهمیت بوده و امروزه هم از آن بعنوان بدعتی پایدار یاد می کنیم، چرا چنین پدیده ای با مشکلات ذیل مواجه میباشد:
۱- حتی یک واحد درسی، فناوری قنات و قنات داری در رشته های بیکران تحصیلی دانشگاهی در خصوص قنوات گنجانده نشده است تا ضمن پیدا کردن شناخت علمی و به روز نمودن آن، راهکارهای تعالی و توسعه آن بررسی و به کار گرفته شود؟
۲- چگونه وزارت نیرو با تنظیم قانون چاه به جای قنات طومار قنوات ارزنده را در هم پیچید؟
۳- چگونه است در شرایطی که می توان با ساماندهی و احیاء قنوات استان کرمان کانون های تمدن روستایی و به موازات آن تولید را معنی کرد، مورد توجه هیچ ارگانی قرار نمی گیرد.
۴- اطلاع دارید که دو هزار رشته قنات دائر در استان کرمان وجود دارد که با بررسی های کارشناسی دقیق اثبات شده که با احیاء و مرمت آنها بطور میانگین می توان آبدهی آنها را تا سی لیتر در ثانیه افزایش داد، یعنی میتوان شصت هزار لیتر در ثانیه یا شصت متر مکعب در ثانیه آب در مکانهائی که روستائیان سابقه سکونت و زندگی دارند به دست کشاورزان رسانده و بدین ترتیب به کار حاشیه نشینی، بیکاری و همه معضلاتی که بدنبال بیکاری ایجاد شده خاتمه داد. راستی به چه قیمتی با انتقال آب از خلیج میتوان چنین آبی را به استان کرمان وارد و بین دو هزار کانون زندگی که با قنوات تبلور یافته بودند، توزیع نمود.
۵-چرا میزان انتقال آب را وزیر و مبلغان بر حسب لیتر بر ثانیه تشریح و عنوان نمی کنند؟ بیان احجام برحسب متر مکعب و جا خالی گذاشتن زمان که بر حسب ثانیه، ساعت، شبانه روز و یا سال، خود معضلی است که مدعیان علم و دانش بصورت گذرا برا تکمیل صورت تبلیغاتی استفاده مینمایند.
انتقال آب از خلیج با همه اعتبارات برحسب ریال، دلار و یورو و …و….راه اندازی شده، قنوات هم با قیمت جان انسانهائیکه از نسل نیاکان و اجدادمان بودند و ریال، دلار، یورو را نمی شناختند ولی از جانشان مایه گذاشتند، راه اندازی شدند، چرا وزارت نیرو و جهاد کشاورزی برای این میراث گرانبها ارزشی قائل نبوده و نیستند؟ به چه دلایلی قنوات به نظر مسئولین نیامده و طرحی برای به روز نمودن آنها تدوین و اجرا نمی کنند؟
مسئولینی که بعنوان سکانداران آب و آبیاری، ارزنده ترین روش تأمین آب را با شتاب ویژه به سمت فنا شدن سوق دادند، چه انتظاری از آنها برای حفاظت و نگهداری انتقال آب از خلیج و تضمین تأمین آب حداقل همان سیستمهای صنعتی را میتوان داشت.