نویسنده: مهندس حسن اشرف گنجویی – کارشناس رسمی و محقق تأمین آب
چرخش آب در نظام هستی یا در کره زمین با تبدیل شدن آب از فرم مایع به گازی شکل و یا منجمد شدن تعریف و همواره برقرار می باشد. تبخیر از سطح دریاها، مناطق کویری و بیابانی در ارتفاعات بالا تحت شرایط ویژه ابرها را تولید می نماید. ابرهای آبدار در برخورد با ارتفاعات و مناطق کوهستانی ریزش های جوی برف و باران را سبب می شوند. به این ترتیب از آبراهه ها، رودخانه های فصلی و یا دائمی سیلاب به راه میافتد. شیبها به سیلابها جهت داده و آنها را به دریاها، اقیانوسها، دشت ها و بیابانها، یا پایانه های استقرار سیلابها در چرخش آب (سیکل هیدرولوژی) هدایت تا مقدمات حرکتی نوین برای تبخیر شدن را فراهم نمایند. قطعاً در مسیر جریان سیلابها از دامنه ها و آزاد شدن در مناطق مسطح و همواره نفوذ آب، تشکیل سفره های آب زیرزمینی ، ایجاد چشمه سارها در کوهستانها هم شکل می گیرد. با آغاز زندگی بشر و ضرورت تامین آب، تنها مکانهائی که آب تضمین شده دارند، مجاورت رودخانه ها در اولویت سکونت قرار می گیرند. و اولین تمدنهای انسانی براین اساس شکل میگرد. پیدا کردن شناخت از طبیعت و کشف راه های دسترسی به آب خصوصاً قنات، چاه، انتقال آب، ذخیره سازی، انحراف آب و این قبیل راهکارها نظام هستی را به گونه ای طراحی و تنظیم می نماید که امروزه ملاحظه می نمائیم. ایجاد قاره ها،کشورها، استانها، شهرها، کویرها، اقیانوسها، دریاها و … تعیین حریم ها و اختلاف نظر بر سر مالکیت و دسترسی به منابع و معادن و هر آنچه که بتواند ارزشهای مالی را بالا ببرد، تبدیل به جنگ و کشمکش ها شده تا جائیکه جنگ های جهانی اول و دوم را میتوان اشاره نمود.
در این دورانها راه اندازی کوره های آدم سوزی، قتل عامهای گسترده، ساختن مناره با سر انسانها، چشم در آوردن، زندانهای مخوف را تاریخ در سینه خود نهادینه نموده است. تا اینکه در شرایط کنونی جهان، کم آبی، خشکسالی کشورهای برخوردار از چنین شرایط آب و هوائی، عاملی برای محدودیت حیات و گاهاً وسیله ای برای نابودی بشر گردیده است. با بیان مقدمه فوق الذکر به مطرح ترین رودخانه های جهان که پایگاه تمدنهای اولیه بوده اند، دجله و فرات اشاره می کنیم که سر منشاء آنها از مناطق کوهستانی توروس ترکیه شروع و به کشورهای عراق و ایران ختم می گردند. تحلیل فوق اثبات می نماید که تمامی انسانهایی که در سراسر این رودخانه سکنی گزیده و از برکت وجود آبها مبنای زندگی خود را پایه گذاری نموده اند، چه بصورت بهره برداری مستقیم از آب رودخانه ها و یا از منابع زیرزمینی که با تغذیه سیلابهای رودخانه های مطروحه به وجود آمده اند، همه و همه حق آبه بران و مالکان آب و سهم بران هستند. درست حاصل تبخیر آب همین مناطق است که سیکل هیدرولوژی را بر قرار و ریزش های جوی را تولید می نماید. بنابراین اینجا که رئیس جمهور ترکیه جمله (ما نمی توانیم حتی یک قطره از منابع آبی کشورمان را هدر دهیم) مطرح می نماید. با قانونمندی چرخش آب در نظام هستی متضاد هست، شما از تمامی ریزش های جوی مناطق کوهستانی کشورتان سهم دارید، و صاحب کل آنها نیستید. ساختن سد ایلیسو با ارتفاع ۱۳۵ متر و طول ۱۸۲۰ متر و حجم مخزن ده میلیارد و چهارصد و ده میلیون متر مکعب، یعنی غارت تمامی جریانات سطحی ناشی از بارندگی حتی با دور برگشت های ده، صد، هزار ساله، یعنی قطع شاهرگ اصلی تغذیه و حیات میلیون انسانهائی که در سراسر رودخانه دجله درپی قرون متمادی سکنی و ماوا گزیده اند، به مصداق امروزه کوره آدم سوزی، بمب شیمیایی، یعنی تعریف نمودن چگونگی شکل گرفتن جنایتکاری جنگی.
کجا هستند همه طرفداران حقوق بشر، و مجامع بین المللی که سروده بزرگ مرد ادبیات کشورمان (سعدی) را که بنی آدم اعضاء یکدیگرند که در آفرینش ز یک گوهرند، چه عضوی به درد آورد روزگار دگر عضوها را نماند قرار در سر در عدالتخانه ها شان برای ایجاد معروفیت جهانی حک کرده اند. چطور از آغاز راه اندازی چنین طرحی برای آن قانون وضع نکرده اند تا دولتمردان ترکیه به راحتی دم از کشورمان، کشورمان زده و دست به انجام چنین حرکت ضد بشری بزنند. در پایان از همه مجامع بین المللی تقاضا داریم که با تشکیل کار گروهی حالا که دولت مردان ترکیه توان درک چنین جنایت جنگی را ندارند به مسئله ورود و آنها را ملزم به پذیرش راهکار قانونی بنماید.