آبتاب– باستانشناسان در بریتانیا از یکی از بزرگترین گنجینههای عصر آهن رونمایی کردهاند؛ کشفی که بهگفته کارشناسان میتواند درک ما از زندگی در این سرزمین در دو هزار سال پیش را دگرگون کند.
ماجرا از دستگاه فلزیاب یک جستوجوگر آماتور آغاز شد. پیتر هدز در دسامبر ۲۰۲۱ بهطور اتفاقی به گنجینهای برخورد که بعدها معلوم شد یکی از بزرگترین کشفیات عصر آهن در بریتانیاست؛ گنجینهای که اکنون با نام «ملسونبی» شناخته میشود.
حالا پس از حفاری و بررسیهای دقیق، باستانشناسان از بیش از ۸۰۰ شیء باستانی رونمایی کردهاند که پیتر هدز در نزدیکی روستای ملسونبی در ناحیه نورث یورکشر پیدا کرده بود. مکان دقیق این کشف برای حفظ امنیت، اعلام نشده است.
دانکن ویلسون، رئیس مؤسسه تاریخی انگلستان میگوید:«این یکی از مهمترین کشفیات مربوط به عصر آهن در بریتانیاست. این کشف، نهتنها دید ما را نسبت به زندگی در شمال بریتانیا روشنتر میکند، بلکه نشان میدهد که این منطقه با سرزمین اصلی اروپا نیز در ارتباط بوده است.»
کارشناسان این گنجینه را «کپسول زمان» توصیف کردهاند؛ مجموعهای از اشیای ارزشمند که گمان میرود در قرن اول میلادی، همزمان با حمله رومیها به جنوب بریتانیا، بهصورت عمدی در دل زمین دفن شدهاند.
در میان اشیای پیدا شده، بقایای دستکم هفت ارابه چهارچرخ و ارابههای دوچرخ دیده میشود؛ یافتهای بسیار نادر برای بریتانیای عصر آهن. وجود زین و یراقهایی با تزئینات مرجانی و شیشههای رنگی که برخی از آنها کاملا سالم باقی ماندهاند، نشاندهنده وجود طبقهای اشرافی است که از وسایل نقلیه پرزرقوبرق و آیینهای پیچیده برای نمایش قدرت و منزلت خود استفاده میکردهاند.
دکتر سوفیا آدامز، مسئول موزه بریتانیا میگوید: «این بزرگترین مجموعه از افسار اسب و قطعات ارابه است که تاکنون در بریتانیا از دل خاک بیرون آمده. اهمیت این کشف فقط در تعداد زیاد اشیاء نیست بلکه در کیفیت ساخت و تنوع آنها هم هست.»
در میان این اشیای کشف شده، سه نیزه تشریفاتی و ۲۸ چرخ آهنی و دو ظرف تزئینی بزرگ که احتمالا در آیینهای باستانی آن زمان استفاده میشدهاند، دیده میشود. یکی از این ظروف که دارای درپوش است به احتمال زیاد برای شراب استفاده میشده است. سایر اقلام شامل دهانههای افسار از جنس آلیاژ مس، میخ چرخ ارابه و حلقههای مهار اسب میشود.
اما چیزی که پژوهشگران را بیش از همه شگفتزده کرده، نه فقط شمار اشیاء، بلکه وضعیت آنهاست. بسیاری از این اقلام پیش از دفن شدن بهطور عمدی شکسته یا سوزانده شدهاند؛ آیینی مرموز که سؤالات تازهای درباره جامعه عصر آهن مطرح میکند. آیا این کار نمایشی از قدرت بوده؟ آیینی مربوط به مرگ؟ یا شاید نوعی پیشکش به خدایان؟
این کشف، بحثها درباره ارتباط بریتانیا با سرزمین اصلی قاره اروپا پیش از ورود رومیها را نیز دوباره داغ کرده است. برخی از اشیاء شبیه به نمونههایی هستند که پیشتر در بریتانیا پیدا شده بود، اما برخی دیگر شباهت آشکاری به اشیای اروپایی دارند؛ موضوعی که میتواند نشانگر وجود شبکههای گسترده تجاری و فناوریهای مشترک باشد.
ارزش این گنجینه حدود ۲۵۴ هزار پوند (معادل ۳۰۴ هزار یورو) برآورد شده است. موزه یورکشر در شهر یورک کمپینی به راه انداخته تا با جذب کمکهای مالی این مجموعه را برای نمایش عمومی حفظ و نگهداری کند.