آبتاب– فاطمه مهسا کارآموزیان- آلاله گیاهی یک ساله، به ارتفاع ۱۵ تا ۶۰ سانتیمتر و دارای ساقه منشعب و توخالی است. برگ‌های آن دارای پهنکی با بریدگی‌های عمیق است که گل‌هایش به رنگ زرد روشن است. فراوانی آن بیشتر در گل و لای مناطق مردابی، گودال‌ها، کنار استخرهای طبیعی در اماکن مجاور با رودخانه‌هاست. از مشخصات گیاه این است که هر پایه آن اگر در محیط مساعد باشد، تعداد فراوانی (حدود ۷۰ تا ۱۰۰ گل مي‌دهد). پراکندگی آن بیشتر در نیمکره شمالی است. این جنس در ایران ۵۵ گونه علفی یک ساله و چند ساله دارد. حدود ۲۰ گونه آن انحصاری ایرانند و بقیه گونه‌ها را در مناطق مدیترانه ای، عراق، افغانستان، آسیای جنوب غربی، ترکمنستان، سوریه، لبنان، شبه جزیره بالکان، پاکستان، مراکش، جزیره قبرس و ماورای قفقاز نیز مي‌توان یافت. در ایران این گیاه را در مناطق پر آب مثل ناحیه شمالی و اطراف تهران مي‌توان یافت. تاریخچه مداوای بیماران با این گیاه به قرون گذشته برمي‌گردد. در سال ۱۷۹۸ آقای Gilibert و همکارانش مصرف شیره رقیق شده گیاه را در درمان تنگی نفس، بیماری سل، حالت زردی، زخم‌های مثانه و برخی موارد دیگر توصیه کرد. سابقاً در نواحی مالاریا خیز برای رفع تب‌های نوبه به کار مي‌رفته و برای این کار له شده گیاه را روی مچ دست قرار مي‌دادند. با این حال برای افرادی که پوست حساس داشتند و همچنین، برای زنان و اطفال تجویز نمي‌کردند.
گونه R. bulbosus گونه‌اي دیگر از آلاله است که پراکندگی مشابهی با گونه قبل دارد و در مناطق شمالی اروپا و آمریکای شمالی مي‌روید. غده مدور زیر خاک مشخصه این گیاه است. گل‌های گیاه زرد رنگ هستند. غده گیاه اثر سمی دارد و له شده آن را اگر به پوست بمالند در طی نیم ساعت ایجاد حالت سوزش و برجستگی‌های تاول مانند مي‌کند. در برخی کشور‌ها مثل آلمان از جوشاندن گیاه محلولی به دست مي‌آورند برای رفع تبخال. در ایتالیا هم برای درمان سیاتیک استفاده مي‌شده است. با این عمل تاول‌هایی ایجاد مي‌شود که مایع درون آن را خارج مي‌کردند. رویه درمانی دردناک اما نتیجه بر طبق گزارشات رضایت‌بخش بوده است. این نوع مداواها تنها در زمان قدیم و بین مردم رایج بوده است.
امروزه به دلیل اثبات اثرات سمی گیاه استفاده از آن به کلی ترک شده است. گونه‌های دیگری از آلاله (مثل (R. trichophyllus با درجه سمیت کمتر در نواحی مردابی ایران و در اروپا برای درمان تب‌های نوبه‌ای، رماتیسم و آسم از آن استفاده مي‌شده است. (R. arvensis) با گل‌هایی زرد و برگ‌هایی منقسم به قطعات باریک در نواحی شمالی ایران مي‌روید و در اروپا به عنوان تب‌بر و درمان آسم و نقرس استفاده مي‌شده است، (R. muricatus) با گل‌هایی زرد و برگ‌هایی با پهنک منقسم به دندانه‌های عمیق که در شمال ایران مي‌روید و اثرات درمانی اش شبیه گیاه قبلی است.
از ترکیبات مهم گیاه آلاله مي‌توان به گلیکوزید رانونکولین اشاره کرد که در هنگام خرد شدن گیاه به پروتوآنمونین که ترکیبی فرار و سوزاننده است تجزیه مي‌شود که این ترکیب هم سریعاً دیمر (دو تایی) مي‌شود و به ترکیب آنمونین که غیر التهاب‌زاست، تبدیل مي‌شود. اگر گیاه خشک شده باشد توانایی تشکیل پروتوآنمونین را ندارد. ترکیبات موجود موجب ایجاد علائم سمیت التهابی مي‌شوند. همچنین گفته مي‌شود که گیاه موجب ایجاد علامت‌های خواب آلودگی و خستگی در فرد مي‌شود. آلاله گیاهی است تقریبا سمی که در مصرف خوراکی آن باید احتیاط نمود.
نحوه مصرف:
۱- ضماد: مالیدن مخلوط پودر شاخ و برگ و گل آلاله با روغن زیتون و یا روغن کنجد برای رفع ناراحتی‌های پوستی مثل جرب مفید است.
۲- دم کرده: نوشيدن دم كرده آلاله و يا چاي آلاله خوش بو و خوش طعم بوده و حرارت بدن را بالا مي‌برد و تعرق بدن را زياد مي‌كند و بدين وسيله باعث خروج سموم و بعضي از مواد زائد بدن به وسيله عرق از طريق پوست مي‌گردد. نوشيدن عرق و يا دم كرده آلاله گرم كننده بدن و مفتح و گشاينده مجاري كبد، كليه و مثانه مي‌باشد.
توصیه‌ها: توصیه مي‌شود پانزده دقيقه قبل از مصرف دارو‌هاي خارج كننده سنگ‌هاي مثانه، كليه و سنگ صفرا (دم كرده خارخسك، كاكل ذرت، دم گيلاس) از دم كرده آلاله استفاده کنید. گیاه تازه اصولاً سمی است و حتی اگر حیوانات آن را مخلوط علوفه مصرف کنند باعث تورم دستگاه گوارش و ناراحتی‌های گوارشی مي‌شود و ممکن است اعمال گردش خون و دستگاه تنفسی را نیز دچار اختلال کند و در مواردی منجر به مرگ شده است. در انسان مصرف به صورت خوراکی مي‌تواند منجر به التهاب دستگاه گوارش، اسهال و التهاب در مجاری ادراری شود و استفاده به شکل موضعی سبب ایجاد تاول و التهاب پوستی گردد. در صورت مسمومیت خوراکی استفاده از شتشوی معده توصیه مي‌شود و در تماس موضعی استفاده از ترکیبات ضدالتهاب پس از شستشوی کامل موضع با محلول پرمنگنات پتاسیم توصیه شده است. گفته مي‌شود که سمیت گیاه خشک شده بسیار کمتر از گیاه تازه است. در خانم‌های حامله به طور قطع منع مصرف دارد و مصرف آن به هیچ عنوان در دوران بارداری و شیر دهی توصیه نمي‌شود.