طلاق در ایران

   113409

فاطمه موسوی ویایه


خبرگزاری ها از قول رئیس کانون سردفتران ازدواج و طلاق آمار واقعه ازدواج و طلاق در سال 96 را نقل کردند و نتیجه گرفتند در کل نزدیک به یک سوم ازدواج های ایران در سال 96 به طلاق منجر شد. این تحلیل ژورنالیستی بر اساس علم جمعیت شناسی، غلط است. مقایسه نسبت طلاق به ازدواج های یکسال، اشتباه است، زیرا این دو واقعه در گروه جمعیتی یکسانی رخ نمی دهند، ازدواج در بین افراد مجرد و مطلقه رخ می دهد و طلاق در بین متأهلین و دو گروه جمعیتی جداگانه هستند. همچنین، طلاق هایی که در یک سال بخصوص روی می دهد ممکن است در سال قبل درخواست شده باشند، و معمولا بر پایه ازدواج هایی هستند که در سال های قبل رخ داده اند؛ بنابراین با توجه به وجود تفاوت مشهود میان افرادی که در معرض رویدادهای ازدواج و طلاق هستند، نسبت عددی ازدواج به طلاق در یکسال، نمی تواند گویای وضعیت و روند ازدواج و طلاق در کشور باشد.

برای پاسخ به پرسش "از هر چند ازدواج، چند تا به طلاق ختم می شود؟" باید مطالعات طولی را که شامل آمارهای مختلف چندین سال متوالی است، مدنظر قرار داد. مطالعات نشان می دهند، نیمی از طلاقها در پنج سال اول زندگی مشترک رخ می دهند و بر همین اساس می توان شاخص بقای ازدواج را برآورد کرد. مطالعه طولی انجام شده بر روی ازدواجهای رخ داده در سال ۱۳۹۱، نشان می دهد تقریبا ۷ درصد خانواده های شکل گرفته در آن سال، تا نیمه سال ۱۳۹۶ در اثر طلاق دچار از هم گسیختگی شده اند، یعنی از هر ۱۴ ازدواج رخ داده در سال ۱۳۹۱، یکی تا نیمه سال ۱۳۹۶ به طلاق ختم شده است، انتظار می رود همین درصد طلاق در سالهای بعدتر (از ششمین سال ازدواج تا پایان عمر زوجین) نیز رخ دهد، پس برآورد میشود که در مجموع 14 درصد از کل ازدواجهای سال 91 به طلاق منجر شوند. یعنی از هر هفت ازدواج سال 91 تا زمان مرگ زوجین، یکی به طلاق ختم خواهد شد. در حالی که نسبت عددی ازدواج به طلاق در سال 91، پنج ازدواج در برابر یک طلاق بود.

از آنجا که تغییرات نرخ طلاق سالهای 91 تا 96 بسیار اندک است، انتظار می رود از ازدواج های سال 96 نیز در سال های آتی، حدود 15 درصد به طلاق منجر شود (یک طلاق از هر هفت ازدواج) برآوردهای بدبینانه نیز بیشتر از یک طلاق از هر شش ازدواج نیست، که همچنان نصف برآورد سی درصد طلاق ادعایی ژورنالیستی است. کاهش ازدواج در سالهای اخير (ناشی از کاهش افراد در معرض ازدواج) و افزایش طلاق (ناشی از افزایش افراد در معرض طلاق) باعث شده تا رسانه هایی که اصرار بر استفاده از شاخص نسبت عددی ازدواج و طلاق در یکسال و تفسیر اشتباه از آن دارند، موجی از هراس عمومی را با تأکید بر به طلاق انجامیدن یکی از هر پنج/چهار/سه ازدواج ایجاد کنند. باید دقت نمود که این بیان رسانه ای نادرست به درک نادرست موضوع نیز دامن زده است و این گمان را به وجود می آورد که در سالهای اخیر بر نرخ طلاق افزوده شده است. بررسی آماری درصد وقوع طلاق در بین متأهلان نشان می دهد که اتفاقا در سال 96 از میزان طلاق اندکی کاسته شده است و از 8.8 در هزار در سال 93 به 8.4 در هزار در سال 96 رسیده است. اینکه گمان می رود کشور ما با بحران طلاق روبروست، حاصل دغدغه‌های دیگری است که باید مورد بررسی جامعه ‌شناختی قرار گیرد.

منبع آمار ذکر شده در این متن: سالنامه آمارهای جمعیتی 1396، بخش اول: طلاق در ایران. نوشته محمدباقر عباسی و همکاران. تهران: سازمان ثبت احوال کشور، دفتر امار و اطلاعات جمعیتی و مهاجرت.

 


نظر شما