سلسله مباحث آسیب شناسی نشریه گزارش موسیقی

   80181

آرزو مظلوم ساکی-کارشناس مدیریت امور فرهنگی


تعهد اجتماعی هنری هنرمندان ، موضوعی که کمتر در عرصه های هنری بالاخص موسیقی در کشور ما مورد توجه قرار گرفته است. اینکه موسیقی بیانگر احساسات، تجلی عواطف انسانی و محتویات مهم زندگی ست، امری انکارناپذیر است. اصل بکار گیری موضوع با نمایش آثار هنری، اصل زیبایی شناسی، نوع بیان اندیشه، فن، تکنیک، خلاقیت و غیره تمامی عناصر تشکیل دهنده یک اثر هنری هستند. بطور کلی موسیقی با استفاده از قوانین نظام مند، موجب بازنمایی هر آنچه که هنرمند را وادار به تفکر می کند، می شود. تعاریف از هنر، ما را به سمت متعهد بودن هنرمند سوق می دهد. تعهد در برابر شیوه و نوع روایت بیان موضوع و مضمون اثر.

وقتی واژه تعهد به میان می آید، هنر برای هنر و هنر برای اجتماع در ذهن شکل می گیرد. در واقع، هنرمندانی که به مردم عشق می ورزند و در این عرصه سعی کردند با هنر خودشان، باور و اندیشه درونی شان را به مخاطب انتقال داده و به راستی و درستی در این راستا گام بردارند؛ هنرمندانی متعهد هستند. نکته ای که بایستی به آن توجه داشت این است که برای انتقال پیام های اجتماعی به مخاطب در یک اثر موسیقی، شاعر مقدم است یا آهنگساز ! اگرچه اختلاف نظر در این باره بسیار است، اما می توان گفت تلفیق موسیقی و شعر در روایت موقعیت های اجتماعی، کاربردی تر است. هرچند که موسیقی به نوبه خود نیز در بُرهه های مشخصی از زمان جلوه گر بسیاری از رویدادها و فرآیند های اجتماعی بوده است.  موسیقی، می تواند اهداف بیشماری داشته باشد اما در حیطه بیان رویدادهای اجتماعی چه آثار ملی و چه آثار فرا ملی، فعالیت ها کمتر صورت گرفته و خلاء در حوزه چنین آثاری بسیار حس می شود. هنرمندان انگشت شماری تنها در بیان پیامدهای اجتماعی، رویدادهای داخلی، هویت ملی و فرهنگ ایرانیان نقش بسیار ارزنده ای داشتند از جمله؛ روح الله خالقی، اسفندیار منفردزاده، محمدرضا لطفی، مشکاتیان، حسین علیزاده و برخی دیگر از موسیقیدانان ایرانی. حال آنکه امروزه روز با وجود اتفاقاتی که در سراسر جهان به وقوع می پیوندد از قبیل: جنگ و خونریزی، کشتار، کودکان آواره و ... از هنرمندان انتظار می رود اندیشه و نوع نگاهشان را با درنظر گرفتن هنر پر نفوذ موسیقی بیان کنند. هنرمند بایستی نسبت به هر دوره ای از زمان خویش که زندگی می کند مطابق با شرایط و در راستای هماهنگ با چارچوب و اختیارات معین شده حرکت کرده و پویا باشد. از طرفی تنها هنرمندان خالق یک اثر هنری نیستند، بلکه مخاطبان با ارزش گذاری بر آن اثر، آن اثر را حفظ کرده و ماندگار می شود. بنابراین، یک قطعه موسیقی، یک گفتار نیمه آوازی و یا یک تصنیف با ارزش گذاری مردم جاودان می ماند. پرداختن به آثار موسیقی با محتوای کارآمدتر و جدی علاوه بر موسیقی های گذرایی که در سبد فرهنگی روزمره هر خانواده ای گنجانده می شود باعث قدرت انتخاب، تفکر و امتیاز دهی شنونده می شود. در این بین سؤالاتی در ذهن نقش می بندد که رسالت هنرمند به عنوان یک موسیقیدان چیست؟ تأثیر و کارکرد موسیقی در بیان رویکرد های اعتراضی تا چه میزان است؟ آیا کارکرد اعتراضی موسیقی می تواند سیاستمداران را هدف قرار داده و موجب بیداری وجدان عموم مردم شود؟


نظر شما